wtorek, 17 stycznia 2017

Uniwersytet Młodego Odkrywcy na UWM Olsztynie

Uniwersytet Młodego Odkrywcy - to nowa inicjatywa Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jej celem jest popularyzacja dokonań polskich naukowców wśród różnych grup społecznych i dotarcie z atrakcyjną formą edukacji do obszarów wykluczonych. Do programu zgłosiły się dwa wydziały Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie - Biologii i Biotechnologii oraz Sztuki - i otrzymały wsparcie w wysokości 40 tys. zł każdy na jego realizację.

Więcej w wiadomościach Radia UWM FM
Czytaj także: niebawem ruszy Uniwersytet Młodego Odkrywcy


Warmińsko-Mazurski Uniwersytet Młodego Odkrywcy 


Zasadniczym celem projektu jest popularyzacja wiedzy przyrodniczej i budowanie kapitału naukowego wśród młodzieży z woj. warmińsko-mazurskiego oraz wzmocnienie istniejących (i powołanie nowych) Klubów Młodego Odkrywcy, poprzez bliski i bezpośredni kontakt z naukowcami i udział w zajęciach, odbywających się w laboratoriach uniwersyteckich.

Drugim istotnym celem będzie również wypracowanie modelu trwałej współpracy naukowców z UWM z młodzieżą szkolną a w efekcie nauczycielami wokół Klubów Młodego Odkrywcy oraz znaczące wzmocnienie istniejącej już sieci Klubów Młodego Odkrywcy w woj. warmińsko-mazurskim.

Zajęcia odbywać się będą w małych grupach (do 10 osób), w laboratoriach naukowych i salach Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM w Olsztynie. Prowadzone będą przez aktywnych naukowców, mających doświadczanie w pracy z dziećmi i młodzieżą szkolną. Tematycznie nawiązywać będą do aktualnych i rzeczywistych problemów naukowych lub wpisane będą w fabułę historycznych odkryć naukowych.

Cykl zajęć będzie ukazywał cały proces naukowy: od hipotezy, eksperymentów i obserwacji, aż po wyciąganie wniosków, pisanie sprawozdań oraz udział w szkolnej konferencji naukowej (komunikowanie rezultatów badań). Koncepcja dydaktyczna oparta jest na modelu edukacji cyklicznej D. Kolba, podkreślającej rolę subiektywnego doświadczenia w procesie uczenia się (wiedza tworzona jest przez transformację doświadczenia): doświadczenie - obserwacja i refleksja - abstrakcyjna konceptualizacja - aktywne eksperymentowanie - działanie (zrób coś, pomyśl o tym, wyciągnij wnioski, zrób to inaczej). Takie podejście dobrze wpisuje się w metodę, stosowaną w Klubach Młodego Odkrywcy: obserwacja – dyskusja – eksperyment – wiedza – działanie. Duże znaczenie będzie miał bezpośredni i wielopłaszczyznowy kontakt z naukowcami (prowadzenie zajęć, konsultacje poza zajęciami, spotkania w szkole) aby młodzież mogła budować sobie realistyczne wyobrażenie o pracy naukowca. W ten sposób będzie wspierane budowanie kapitału naukowego wśród dzieci i młodzieży szkolnej.

Zajęcia adresowane są do uczniów ze szkoły podstawowej i gimnazjum (wiek 6-16 lat), głównie z okolic Olsztyna (szkoły wiejskie i z małych miejscowości). Środowiska te są w defaworyzowane w dostępie do ośrodków naukowych i mają mniejsze możliwości spotkania naukowców (wyobrażenia o nauce i pracy naukowców opierają się głównie o stereotypy telewizyjne i popkulturowe).

Łącznie w projekcie weźmie udział 70-90 (liczba uzależniona jest od liczebności klas, które zgłoszą się do projektu oraz możliwości zorganizowanego transportu do Olsztyna) dzieci z różnych grup wiekowych, w tym z przedziału wiekowego 6-12 oraz 13-16 lat.

Szkoły zainteresowane udziałem proszone są o kontakt (adres niżej). Wszystkie zajęcia są bezpłatne. Szkoła jednak musi się zobowiązać do zorganizowania bezpiecznego dojazdu dzieci i młodzieży na zajęcia oraz zorganizowania na zakończenie szkolnego festiwalu nauki. Liczba miejsc jest niestety ograniczona. 

Zajęcia odbywać się będą w małych grupach laboratoryjnych, liczących do 10 osób (przewidzianych jest zaledwie kilka wykładów dla większej grupy, w tym uroczysta inauguracja i zakończenie zajęć). Program zajęć przewidziany jest dla 8-10 grup uczniowskich i tematycznie dostosowany będzie do wieku i zainteresowań młodzieży. Część zajęć zrealizowana zostanie w oparciu o proste przyrządy badawcze lub proste obserwacje terenowe - co umożliwi kontynuację i samodzielne poszukiwania w warunkach domowych i szkolnych (pod merytoryczną opieką naukowców).

Zajęcia odbywać się będą co dwa tygodnie przez cały semestr (łącznie 8 spotkań laboratoryjnych), od lutego do czerwca. Przewidziany czas trwania pojedynczego spotkania 2-3 h dydaktyczne (optymalny czas na realizację zajęć o charakterze laboratoryjnym i badawczym, niektóre zajęcia zaplanowane na 2 h, inne na 3 h dydaktyczne - uzależnione jest to od specyfiki zaplanowanego eksperymentu). Zajęcia dotyczyć będą tematyki biologicznej i przyrodniczej.

Cykl zajęć, trwających cały semestr na terenie uczelni, rozpocznie się uroczystą inauguracją, wzorowaną na inauguracji akademickiej. Cykl zajęć zakończy się przygotowaniem sprawozdań (raportów z badań), które uczniowie przedstawia w formie referatów i pokazów na szkolnych mini piknikach naukowych. W rezultacie efektem oddziaływania objęci zostaną także uczniowie z macierzystych szkół (co najmniej czterech różnych szkół) jak i ich rodzice oraz przedstawiciele samorządu. Zajęcia odbywać się będą w formie warsztatowej i laboratoryjnej, wykłady będą nieliczne (jedynie kilka rozpoczynających zwarty tematycznie cykl wykładów, wliczając uroczystą inaugurację i zakończenie zajęć z rozdaniem dyplomów). Odbywać się będę w salach i laboratoriach Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM w Olsztynie.

Tematyka zajęć laboratoryjnych i terenowych (do wyboru, dla różnych grup wiekowych):
• Nauka w puszce (warsztaty dotyczące metody badawczej);
• Budowa i właściwości fizykochemiczne białek;
• „Zacznij od chemii” (warsztaty laboratoryjne dotyczące chemii analitycznej, nieorganicznej i organicznej);
• Bez drobnoustrojów ani rusz (laboratorium mikrobiologiczne);
• Mikroby w naszej kuchni;
• Zakładamy MikroZoo (budowa własnego mikroskopu cyfrowego w domowych wa-runkach);
• Świat w kropli wody (organizmy jednokomórkowe środowiska wodnego);
• Biolog molekularny - współczesny Sherlock Holmes;
• Czy wiesz co jesz (ćwiczenia laboratoryjne dotyczące codziennego pożywienia);
• Czy można zobaczyć DNA;
• Ile chromosomów mają zwierzęta?;
• Od komórki do organizmu wielokomórkowego;
• Jak szybko poruszają się ślimaki;
• Czym się różni żaba od ropuchy;
• Czy bąk i trzmiel to te same gatunki;
• Czym różną się ryby żyjące przy dnie, w toni wodnej i żyjące przy powierzchni?;
• Przeciwciała - współczesne narzędzia w badaniach tajemnic mózgu;
• Tajniki techniki histologicznej;
• Pyłki kwiatowe i zarodniki grzybów jako miarki do mierzenia obiektów mikroskopowych;
• Geometria wzrostu ćwiczenia;
• Światło - źródło życia (ćwiczenia laboratoryjne dotyczące fotosyntezy i fluorescencji);
• Grzyby do zadań specjalnych - wiem co jem;
• Grzyby do zadań specjalnych - co mówią nam porosty (warsztaty laboratoryjne i zajęcia terenowe;
• Co kryje się pod powierzchnią liści (warsztaty, różne formy grzybów);
• Malowanie roślinami (zajęcia laboratoryjne, ekstrakcja barwników roślinnych);
• Mnożenie roślin (zajęcia laboratoryjne);
• Barwy komórek roślinnych (ćwiczenia z mikroskopem);
• Charakterystyka ekologiczna jeziora (zajęcia terenowe i laboratoryjne, bezkręgow-ce);
• Wpływ czynników atmosferycznych na aktywność ruchową owadów;
• Obiad podano czyli co ptakom najlepiej smakuje zimą (zajęcia terenowe);
• Jak i dokąd lecą ptaku (zajęcia terenowe).

Równolegle z zajęciami uruchomione będą nowe Kluby Młodego Odkrywcy (w ramach projektu, kierowanego przez Centrum Nauki Kopernik w Warszawie: www.kmo.org.pl). Członkami Klubu będą uczniowie uczestniczący w zajęciach, natomiast opiekunami tych klubów będą pracownicy naukowcy UWM, prowadzący zajęcia w ramach projektu. Do udziału i pracy w tych klubach (KMO) zaproszeni zostaną także nauczyciele ze szkół objętych projektem oraz inni uczniowie. W ramach istniejącej platformy internetowej KMO odbywać się będą konsultacje uczniów z naukowcami prowadzącymi zajęcia. Zakładamy, że zainicjowane KMO będą aktywne także po zakończeniu projektu, wraz z udziałem naukowców w roli opiekunów klubów i współpracujących z nauczycielami.

Pracownicy Wydziału Biologii i Biotechnologii przygotują i udostępnią na platformie www.kmo.org.pl kilka scenariuszy zajęć o charakterze badawczym (możliwych do wykonania w warunkach domowych i szkolnych). Scenariusze zajęć udostępnione będą na wolnej licencji (Creative Commons), co ułatwi ich wykorzystanie w dowolnych KMO.

Nową i autorską formą konsultacji będzie zorganizowanie „żywej biblioteki naukowej”. Pomysł nawiązuje do społecznych projektów „żywej biblioteki”, zainicjowanych w Holandii i od niedawna funkcjonujących w Polsce. W odróżnieniu od pierwotnego pomysłu na pierwszy plan wysunięta będzie nauka i naukowcy.

Żywa biblioteka naukowa” to spotkanie z naukowcem w formie konsultacji i rozmowy na określony temat (wiążący się ze specjalnością naukowca ale rozmowa przebiegać będzie w formie popularnonaukowej). Tak jak do biblioteki przychodzi się „spotkać” z książką, i poznać jej zawartość, tak można będzie spotkać się z wiedzą w formie pytań i rozmowy z konkretnym naukowcem. Przygotowany zostanie „katalog książek tytułami” - tj. zestaw tematów popularnonaukowych w powiązaniu z konkretnymi osobami (autor i tytuł „książki”). W dwu wyznaczonych, weekendowych terminach uczniowie wraz z rodzicami (lub opiekunem ze szkoły) będą mogli przyjść do takiej „biblioteki” i w formie swobodnej rozmowy (zaproponowane będą przykładowe 3 pytania, które będzie można zadać w czasie konsultacji a jednocześnie ułatwią nawiązanie dyskusji). Aby ułatwić udział młodzieży mieszkającej poza Olsztynem, „żywa biblioteka” zorganizowana zostanie także w formie wideokonferencji (z wykorzystaniem dostępnych narzędzi na portalach społecznościowych, Skype, Facebook itd.). Wideo konsultacje przeznaczone będą dla Klubów Młodego Odkrywcy ale także z możliwością udziału dowolnych, chętnych uczniów z woj. warmińsko-mazurskiego (także tych, nie biorących bezpośredniego udziału w cyklu zajęć laboratoryjnych).

Pod koniec cyklu zajęć zorganizowane zostaną szkolne mini-festiwale nauki (szkolna konferencja naukowa), w czasie których uczestniczący w projekcie uczniowie zaprezentują na forum szkoły rezultaty swoich badań, obserwacji, eksperymentów. W konferencji szkolnej brał będzie udział naukowiec (Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM w Olsztynie) z wykładem otwierającym. Tematyka części zajęć, realizowanych w ramach projektu, w popularnej i przystępnej formie opisywana będzie na blogu wydziałowym (http://biologiaolsztyn.blogspot.com/) oraz blogu olsztyńskiej kawiarni naukowej (http://copernicanum.blogspot.com/). Autorami tekstów będą naukowcy oraz uczniowie (prace napisane pod opieką nauczyciela i/lub naukowca).

Informacje o samym projekcie, idei Klubów Młodego Odkrywcy, możliwości udziału w „żywej bibliotece naukowej” upowszechniane będą na w/w blogach, Facebooku, Google + oraz w lokalnych i regionalnych mediach (celem jest przybliżenie zarówno samej pracy naukowca i sylwetki zawodu jak i upowszechnienie edukacji pozaformalnej, realizowanej w Klubach Młodego Odkrywcy).

Kontakt i zgłoszenia:

dr hab. Stanisław Czachorowski, prof UWM
Katedra Ekologii i Ochrony Środowiska, Wydział Biologii i Biotechnologii, UWM w Olsztynie
Plac Łódzki 3, 10-727 Olsztyn

Adres e-mail stanislaw.czachorowski@uwm.edu.pl

Wytrzeszczali oczy ze zdumienia... (Noc Biologów)


Ukazują się relacje z Nocy Biologów, pisane zarówno przez dziennikarzy jak i uczestników. Wszystkie skrzętnie czytamy i zbieramy. By za rok było jeszcze lepiej. Albo, żeby realizować całoroczną edukację pozaformalną.

Na stronie Radia UWM FM relacja, w tym dźwiękowa, z Nocy Biologów (wypowiedzi naszych absolwentów, przedstawicieli Mazurskiego Parku Krajobrazowego, Nadleśnictwa Olsztynie, naszych pracowników oraz najmłodszych uczestników (przeczytaj i posłuchaj).

Zatem piszcie, komentujcie, dzielcie się wrażeniami i spostrzeżeniami.

Stanisław Czachorowski

poniedziałek, 16 stycznia 2017

Studenci - nasze nieocenione wsparcie w Nocy Biologów


W organizację Nocy Biologów włączyli się nasi studenci. Niniejszym w imieniu organizatorów Nocy Biologów 2017 chciałbym serdecznie podziękować niżej wymienionym studentkom i studentom za niezastąpioną prace przy stoliku informacyjnym oraz pomoc organizacyjną:

  • Joanna Boiwko
  • Martyna Grzyb
  • Adam Burczyk 
  • Martyna Dobak 
  • Joanna Kulka 
  • Karolina Szymańska 
  • Damian Orzechowski 
  • Agnieszka Głębocka 
  • Artur Augustynowicz 
  • Daniel Bigus 
  • Marta Lenard 
  • Marta Rybacka 
  • Katarzyna Goryszewska 
  • Natalia Charzyńska 
  • Martyna Buczkowska 
  • Ania Krawczyńska
Stanisław Czachorowski

(fot. S. Czachorowski)

ps. dla studentów, zaangażowanych w realizację pokazów, zamieszczone będzie osobne podziękowanie.








Tropem ćmy. Noc Biologów na UWM

Kilka razy w roku UWM udostępnia wszystkim ciekawym naukowe pracownie, pozwala zajrzeć do laboratoriów. Jedną z okazji podejrzenia uczelni od kuchni jest Noc Biologów.


Ponad 110 wykładów, zwiedzanie uniwersyteckich szklarni, konkursy i quizy, gra terenowa, żywa książka popularnonaukowa, pokazy filmów, warsztaty, laboratoria, wystawy złożyły się na program tegorocznej Nocy Biologów, organizowanej 13 stycznia po raz 6. przez Wydział Biologii i Biotechnologii UWM przy współudziale wydziałów Kształtowania Środowiska i Rolnictwa oraz Medycyny Weterynaryjnej. Nasza uczelnia uczestniczy w tym przedsięwzięciu razem z 29 ośrodkami akademickimi w Polsce. Oferta UWM należy do najbogatszych i najciekawszych; skierowana do miłośników biologii w każdym wieku, zapraszała na zajęcia od rana do 23.00.

- Liczymy na wielu gości. Odwiedzą nas grupy przedszkolne, młodzież licealna, rodziny z dziećmi. W tym roku tematem przewodnim jest biogospodarka. Mamy nadzieję, że każdy znajdzie coś ciekawego dla siebie - zachęcał prof. Tadeusz Kamiński, dziekan Wydziału Biologii i Biotechnologii, otwierając Noc Biologów.

Pokazy, ćwiczenia w laboratoriach i warsztaty rozmieszczone były w kilku budynkach uniwersyteckich. Uczestnicy szli tropem ćmy zmierzchnicy trupiej główki, gatunku objętego ochroną. Miejsca, w których odbywały się zajęcia oznaczono jej wizerunkami. Pierwsze atrakcje rozpoczęły się już o 8 rano. Chętni mogli zwiedzić wydziałowe szklarnie i obejrzeć kolekcję roślin z różnych stref klimatycznych.

W Katedrze Mikrobiologii grupa dzieci z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Pieniężnie poznawała tajniki pracy mikrobiologa i uczyła się podstaw obsługi mikroskopu. Tu zajęcia pod hasłem "Tajemniczy świat bakterii" prowadzili studenci i doktoranci z naukowego koła mikrobiologów.

- Podzieliliśmy się na grupy, w tym samym czasie inna grupa jest na zajęciach w Katedrze Fizjologii Zwierząt. Uczyliśmy się już także izolacji DNA. W Nocy Biologów uczestniczymy pierwszy raz. Dzieci bardzo chciały przyjechać. Niektóre musiały wstać tego dnia już o 6 rano - mówiła nauczycielka Anna Sęk.

Dr Marta Kieżun z Katedry Fizjologii Zwierząt opowiadała o zwierzętach wykorzystywanych w badaniach biotechnologicznych. Dzieci rysowały zwierzęta, a autorzy najładniejszych rysunków otrzymali w nagrodę książki. Tu zaciekawienie i respekt wzbudzało terrarium z żywymi pająkami ptasznikami, patyczakami i karaczanami madagaskarskimi.

- Podoba mi się, że oglądamy żywe zwierzęta. Nigdy nie widziałem ptasznika - dzielił sie wrażeniami Łukasz z Pieniężna.

Dzieci z olsztyńskiego niepublicznego przedszkola Smerfy oglądały pokaz ekstrakcji olejków eterycznych, a potem pod opieką dr. Bartosza Nitkiewicza zwiedzały laboratorium Katedry Biochemii.

- Podoba mi się tu - twierdziła Lena.

- A mnie się podobało oglądanie skóry pod mikroskopem - dodał Przemek.

W Nocy uczestniczyło także Nadleśnictwo w Olsztynie oraz Mazurski Park Krajobrazowy. Pracownicy nadleśnictwa przygotowali zagadki i quizy.

- Chcemy pokazać bioróżnorodność lasu i nauczyć rozpoznawać gatunki drzew rosnących w polskich lasach. Przygotowaliśmy kule wykonane z różnych gatunków drzew. Można, biorąc je w ręce, zobaczyć, że różnią się ciężarem, barwą i przekonać się, że kula wykonana z grabu jest ciężka, a z lipy bardzo lekka. Stawiamy na edukację sensoryczną - informowała Justyna Haładaj.

Motywem przewodnim tegorocznej Nocy Biologów na UWM było upowszechnianie i promocja wiedzy biologicznej w popularnonaukowej formie. W kawiarence naukowej przez cały dzień goście mogli zadawać naukowcom pytania i uczestniczyć w dyskusjach.

- Czeka nas dziś mądra rozrywka. Chcemy, aby naukowiec dobrze się kojarzył, chcemy także pokazać współpracę naszej uczelni z regionem - podkreślał prof. Stanisław Czachorowski z WBiB, główny koordynator Nocy Biologów na UWM.

W kalendarzu uniwersyteckim Noc Biologów otwiera doroczny cykl imprez popularyzujących naukę. Ich kulminacja przypada we wrześniu podczas Dni Nauki i Sztuki.

mah

źródło: http://www.uwm.edu.pl/egazeta/tropem-cmy-noc-biologow-na-uwm

Sensoria opowiada o Nocy Biologów


Noc Biologów pełna tajemnic i magi - doskonałe spotkania z nauką i tańcem Wiedźmuch. Dziękujemy wszystkim wykładowcom i studentom za wspaniałe zajęcia, a w szczególności Panu Krzystofowi Lewandowskiemu, dr Dariuszowi Kubiak, dr Ewie Sucharzewskiej, dr hab. Annie Biedunkiewicz, dr Agacie Żmijewskiej, dr Ninie Smolińskiej, dr Piotrowi Pupel i Profesorowi Stanisławowi Czacharowskiemu, a także wszystkim Wiedźmuchom.

Sensoria Terapia Diagnoza Szkolenia





Rekrutacja śródroczna na kierunek Biotechnologia i Biologia, studia II st.



Wykaz kierunków i specjalności na stronie - http://wbib.uwm.edu.pl/kandydat

Rejestracja w systemie IRK od 25 stycznia do 14 lutego (do godz. 15:00) - na stronie IRK

Przyjmowanie Zaświadczeń o ukończeniu studiów I stopnia warunkujących wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego w dniach 25 stycznia - 14 lutego br. w godz. 8:00-12:00.
Miejsce: Dziekanat Wydziału Biologii i Biotechnologii, ul. Oczapowskiego 1A, 10-719 Olsztyn

Przyjmowanie Dokumentów potwierdzających zamiar studiowania po zakwalifikowaniu na studia w dniach 16 - 17 lutego br. (czw-pt) w godz. 8:00-15:00.
Miejsce: Dziekanat Wydziału Biologii i Biotechnologii, ul. Oczapowskiego 1A, 10-719 Olsztyn

Dokładny harmonogram na stronie - http://www.uwm.edu.pl/kandydaci/rekrutacja-srodroczna-luty-2017

Spotkanie z przedstawicielem Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta na Wydziale Biologii i Biotechnologii

Szanowni Państwo,

informujemy, że w dniu 17 stycznia br. (wtorek) o godz. 11.15, w sali P6, w budynku C.B. odbędzie się spotkanie z Przedstawicielem Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta dotyczące stypendiów dla Studentów i Doktorantów . Uprzejmie prosimy (w miarę możliwości organizacyjnych) o przerwanie zajęć i przyjście ze studentami do sali P6, spotkanie potrwa około 45 minut.

Prof. dr hab. Aleksander Świątecki

niedziela, 15 stycznia 2017

Stabilizacja immunoglobulin na podłożu celulozowym

Przeciwciała są cząsteczkami, które pełnią dwie najważniejsze funkcje: wiążą antygen i zapoczątkowują procesy prowadzące do zniszczenia antygenu związanego z przeciwciałem. Należy mieć na uwadze, że przeciwciała nie niszczą antygenu, ale raczej „znakują” go jako przeznaczony do całkowitego zniszczenia.

W mojej pracy dyplomowej użyłam przeciwciał monoklonalnych. Są to identyczne przeciwciała wytwarzane przez klon komórek z jednego limfocytu B. Charakteryzują się wysoką swoistością. W celu ich uzyskania wstrzykuje się myszy dany antygen. Mysz wytwarza swoiste przeciwciała przeciwko antygenowi. Następnym etapem jest pobranie limfocytów B. W hodowli przeżywają one jedynie kilka pokoleń, co wpływa na ograniczenie liczby przeciwciał, które można by uzyskać. Komórki nowotworowe mają zdolność do dzielenia się w hodowlach tkankowych bez końca. Z tego powodu limfocyty B zawiesza się w pożywce wraz z komórkami szpiczaka (komórki Myelomy). Kolejnym krokiem jest indukcja fuzji komórek, w wyniku czego powstają komórki hybrydowe. Powstałe hybrydomy wykazują właściwości obu komórek rodzicielskich. Produkują przeciwciała i można je hodować bez końca.

Komórki hybrydomy, które produkują pożądane swoiste przeciwciała, są selekcjonowane przez badaczy, po czym klonowane w hodowlach. Komórki klonu wydzielają duże ilości określonych immunoglobulin. Właśnie stąd pochodzi nazwa przeciwciała monoklonalne.

Powstawanie chitozanu w wyniku częściowej deacetylacji chityny
(NEUROtiker , Wikimedia Commons)
Jako podłoże zastosowałam roztwór chitozanu. Chitozan zawieszono w wodzie, po czym dodano kwas octowy, aby zapobiec jego zbrylaniu. Jest to biopolimer polisacharydowy pochodzenia naturalnego. To pochodna chityny, czyli głównego składnika ścian komórkowych grzybów i szkieletu zewnętrznego owadów, raków i innych stawonogów). Otrzymywanie tego polimeru opiera się na deacetylacji chityny. Posiada wiele istotnych cech, takich jak biodegradowalność, nietoksyczność, biozgodność z organizmem ludzkim. Potrafi tworzyć związki chelatowe. Chitozan może być stosowany w bardzo różnych dziedzinach (medycyna, zarządzanie odpadami przetwarzania żywności).

W badaniach wykonano kilka prób dotyczących stabilizowania przeciwciał na opisanym wyżej podłożu. Przygotowano paski wraz z krążkami bibułowymi niezbędnymi do badań immobilizacji, a także roztwory różnych substancji (roztwory przeciwciał, aldehydu glutarowego, krwi Rh+ oraz Rh-). Badano ilość białka w nadfiolecie, czyli przy długości fali wynoszącej 280 nm. Określano absorbancję wykorzystując Spekol. Długość fali wynosiła 545 nm, czyli maksymalna długość fali dla odczynnika Drabkina, który służył jako próba ślepa. Wprowadzono dodatkową substancję trihydroksymetyloaminometan i sporządzono 0,25% roztwór. Celem badań było wybranie najkorzystniejszej wersji stabilizacji przeciwciał.  Moje badania są jeszcze realizowane, mam małe problemy z analizą i interpretacją niektórych wyników. Wszystko co najciekawsze w odkrywanie przede mną. Ale już bardzo blisko.

Anna Limanowska

Fotorelacja z Nocy Biologów 2017

Jak identyfikuje się bakterie

Lawalampa

Mali detektywi 

Złoty deszcz w erlenmajerce

Aromatyczne roœśliny
Dr Piotr Pupel

Nad czym biedzą się studenci czyli charakterystyka fizjologiczna i biochemiczna bakterii Lactobacillus izolowanych z żywności

Hodowla bakterii w różnych temperaturach

Makroskopowa ocena bakterii
Rodzaj Lactobacillus to najliczniejsza grupa spośród bakterii kwasu mlekowego. Są bardzo powszechne w środowisku (rośliny, mleko, przewód pokarmowy człowieka oraz układ moczowo- płciowy). Najczęściej występują one w miejscach bogatych w aminokwasy, węglowodany oraz pochodne nukleotydów. Często w pożyteczny sposób działają na organizm człowieka. Są to Gram dodatnie pałeczki, metabolizują cukry do kwasu mlekowego. Oprócz kwasu mlekowego produkują także: kwas mrówkowy, octowy, etanol i dwutlenek węgla. Mogą być homo- lub heterofermentatywne. Żyją w środowisku względnie beztlenowym. Są termofilne- rozwijają się w temperaturze 20-28oC, lub mezofilne (wykazują wzrost w 37-45oC).

W zależności od składu pożywki hodowlanej oraz wieku hodowli bakterie te mogą tworzyć długie, wąskie i proste pałeczki, jak również formy wygięte, a nawet krótkie i grube. Na podłożu stałym rosną w postaci gładkich, matowych lub śliskich kolonii o zabarwieniu kremowym. Mają wielkość od 2 do 5 mm. Nie wytwarzają rzęsek i spor.

Bakterie mlekowe do wzrostu potrzebują egzogennych peptydów i aminokwasów powstałych z proteolizy białek. W razie niedoboru tych związków niektóre aminokwasy syntetyzowane są z nieorganicznych form azotu. Lactobacillus pozyskując aminokwasy wykorzystują swój system proteolityczny. Poprzez degradację białek i peptydów, np. albumin, globulin, kazeiny, bakterie otrzymują niezbędne do wzrostu substancje. Zdolności do proteolizy białek wykorzystuje się w przemyśle, przy produkcji żywności. Rozkład białek nadaje zapach, teksturę i smak np. serom typu Cheddar.Najlepiej rosną na podłożu MRS. Jest to podłoże wybiórcze, dzięki temu nie rosną na nim inne bakterie towarzyszące.

W mojej pracy dyplomowej opisuję bakterie wyizolowane z kapusty, marchewki i sera. Pierwszym etapem badań była hodowla bakterii na podłożu MRS. Po kilkudniowej inkubacji opisano morfologię wyhodowanej kolonii (jest to opis makroskopowy). Kolonia Lactobacillus jest biała/ kremowa, z równym brzegiem, wypukła, ma wielkość kilku mm.

Kolejno bakterie te przeniesiono na szkiełka podstawowe i dokonano barwienia Grama. Jest to metoda badawcza, która umożliwia odróżnienie bakterii Gram- dodatnich od Gram- ujemnych. Aby wykonać barwienie Grama należy kolejno nanosić na szkiełka: fiolet krystaliczny, płyn Lugola, alkohol, safraninę. Tak przygotowane preparaty ogląda się pod mikroskopem.

Po barwieniu Grama należy wyizolować genomowe DNA oraz dokonać reakcji PCR. PCR to metoda powielania łańcuchów DNA polegająca na łańcuchowej reakcji polimerazy DNA w wyniku wielokrotnego podgrzewania i oziębiania próbki. Po reakcji PCR wykonano elektroforezę. Elektroforeza jest techniką analityczną, stosowaną w biologii molekularnej, jej istotą jest rozdzielenie mieszaniny związków chemicznych na możliwie jednorodne frakcje przez wymuszanie wędrówki ich cząsteczek w polu elektrycznym. Elektroforeza jest niezbędna do określenia przynależności gatunkowej bakterii Lactobacillus.

Ostatni etap mojej pracy to hodowla bakterii w bulionie odżywczym w obecności odpowiednich cukrów, soli oraz odpowiedniej temperatury i pH. Badania te mają na celu określenie, jak szczepy Lactobacillus rozwijają się w obecności glukozy, sacharozy, laktozy oraz w odpowiednich stężeniach soli (2%, 3%, 5%, 7%, 10%). Temperatury, które stosowałam w swojej pracy mieściły się w zakresie 6- 83oC, natomiast wartości pH w zakresie 2-10.

Bakterie Lactobacillus najlepiej rozwijały się w temperaturze 37oC. Oznacza to, że większość bakterii wyizolowanych z żywności to termofile. Bakterie Lactobacillus w procesie fermentacji wykorzystują glukozę, sacharozę oraz laktozę. Objawia się to pojawieniem się żółtego zabarwienia z probówkach (na początku był to kolor bordowy). Optymalne pH do wzrostu bakterii wynosi około 5-7. Natomiast im większe stężenie soli w pożywce, tym wzrost bakterii Lactobacillus jest utrudniony.

Agnieszka Lewandowska
Biotechnologia inż