poniedziałek, 16 grudnia 2019

Laboratorium genetyczne: izolacja DNA „metodą kuchenną”

(Tak było w Noc Biologów 2019)
Laboratorium genetyczne: izolacja DNA „metodą kuchenną” to warsztaty przygotowane przez dra Piotra Androsiuka i mgr Sylwię Milarską  z Katedry Fizjologii, Genetyki i Biotechnologii Roślin.

Zajęcia mają na celu przybliżenie informacji na temat materiału genetycznego i uświadomienie, że DNA jest wszędzie wokół nas. W trakcie zajęć przedstawiona zostanie działalność i wyposażenie laboratorium genetycznego. Zaprezentowane zostaną profesjonalne metody ekstrakcji kwasów nukleinowych z układów biologicznych. Ponadto przeprowadzona zostanie, we współudziale z uczestnikami, izolacja DNA w sposób możliwy do powtórzenia w warunkach domowych. Uczestnicy zajęć będą mieli również okazję samodzielnego przygotowania i przeprowadzenia rozdziału elektroforetycznego DNA w żelu agarozowym (podstawowej techniki wizualizacji kwasów nukleinowych).

Szczegółowy program na stronie ogólnopolskiej Nocy (ciągle się poszerza więc warto częściej zaglądać i sprawdzać aktualne oferty)

Relacje w facebookowym wydarzeniu: https://www.facebook.com/events/445114342847464/

niedziela, 15 grudnia 2019

Graficzne zainteresowania naszych studentów


Co robią studenci Wydziału Biologii i Biotechnologii  w wolnym czasie? Rozwijają swoje różnorodne talenty i pasje. Przykładem niech będą plakaty przygotowane przez Martynę Buczkowską.


sobota, 14 grudnia 2019

Noc Biologów 2020: Kwasy nukleinowe w różnej postaci

(Noc Biologów, 2019 r.)
Kwasy nukleinowe w różnej postaci. dr Olga Jabłońska; dr Anna Leska

Celem warsztatów jest zapoznanie uczestników z różnymi postaciami kwasów nukleinowych DNA i RNA analizowanych przy pomocy technik laboratoryjnych takich jak rozdział elektroforetyczny oraz mikroskopia świetlna. Uczestnicy zobaczą cząsteczki DNA i RNA w świetle UV oraz materiał genetyczny pod postacią chromosomów metafazowych. Osoby uczestniczące zapoznają się z wybranymi metodami analiz kwasów nukleinowych (określanie wielkości fragmentów DNA i morfologii chromosomów).
Klasa dzielona jest na 2 grupy (po max 15 osób) pracujące w oddzielnych pracowniach.

Rezerwacja w ramach projektu UMO 2.0 pod adresem mailowym: grzegorz.fiedorowicz@uwm.edu.pl

Szczegółowy program na stronie ogólnopolskiej Nocy (ciągle się poszerza więc warto częściej zaglądać i sprawdzać aktualne oferty)

Relacje w facebookowycm wydarzeniu: https://www.facebook.com/events/445114342847464/

piątek, 13 grudnia 2019

Matura z biologii przepustką na studia przyrodnicze


12.00 Rozpoczęcie konferencji: prof. dr hab. Iwona Bogacka Dziekan Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM w Olsztynie Jolanta Gołaszewska Dyrektor OKE w Łomży

12.15-15.00 Sesja referatowa

Dorota Mościcka, ekspert OKE w Łomży „Formułowanie wniosków opartych na wynikach badań”
W podstawie programowej obowiązującej od 2019 roku duży nacisk kładzie się na kształtowanie umiejętności z zakresu rozwijania myślenia naukowego, m.in. wnioskowania. W czasie wykładu poruszone zostaną problemy związane z realizacją poleceń do zadań sprawdzających umiejętności wnioskowania opartego na wynikach doświadczeń i obserwacji. Przedstawione zostaną: przykłady rozwiązań zdających oraz analiza popełnianych przez nich błędów.

dr hab. Dorota Górniak „Zbyt zimno by żyć?”
Podczas wykładu przedstawione zostaną charakterystyczne cechy lodowców, występowanie w nich organizmów żywych oraz ekologiczne znaczenie tego środowiska. Omówione będą unikatowe cechy mikroorganizmów psychrofilnych oraz mechanizmy pozwalające im na życie w skrajnie niskich temperaturach. Zwrócona zostanie uwaga na problem skutków ocieplania się klimatu dla rejonów polarnych oraz odpowiedź na pytanie dlaczego bakterie z lodowców mogą nieść informację na temat życia pozaziemskiego.

prof. dr hab. Aleksander Świątecki, prodziekan ds. studenckich; dr Beata Dulisz, prodziekan ds. kształcenia „Umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego”
MNiSW w czerwcu 2019 r. podpisało pierwszy w historii program, który zawiera kompleksową wizję rozwoju umiędzynarodowienia polskiej nauki i polskich uczelni. "Program umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego” zakłada realizację, m.in. pozyskiwania międzynarodowych akredytacji dla instytucji szkolnictwa wyższego lub poszczególnych programów kształcenia, zwiększenia liczby programów studiów I i II stopnia w językach obcych oraz wspólnych projektów edukacyjnych. Za priorytetowe uznaje się tworzenie programów kształcenia z jednostkami zagranicznymi.






Fot. Anna Robak

Noc Biologów 2020: Gra terenowa "Poszukiwany - poszukiwana"


W czasie Nocy Biologów 2020 mozna będzie uczestniczyć w kilku grach edukacyjnych. Jedną z nich jest gra terenowa pt. "Poszukiwany - poszukiwana". Potrzebne będą telefony komórkowe ze skanerem kodów QR i dostępem do internetu. Autor gry: dr Elżbieta Ejdys.

Gra terenowa "Poszukiwany - poszukiwana" ma charakter podchodów z kodami QR. Aby odnaleźć Zaginionego lub Zaginioną trzeba zdobyć wskazówki. Nie będzie to jednak proste. Podpowiedź, jak dotrzeć do celu można dostać tylko mierząc się z zadaniami, które wymyślili mykolodzy z Katedry Mikrobiologii i Mykologii. Kto będzie najmądrzejszy, najszybszy i najsprawniejszy, pierwszy dowie się, kim jest tytułowy Poszukiwany/Poszukiwana. Można się bawić w grupie lub samemu. Rejestracja nie jest wymagana. Gra jest dostępna dla zainteresowanych i odbywa się bez udziału nauczyciela akademickiego Teren wokół budynku Collegium Biologiae; ul. Oczapowskiego 1A Wskazówki będą rozmieszczone od godziny 9.00.

W kolejnej grze, również z wykorzystaniem telefonów komórkowych z mobilnym internetem i kodami qr, trzeba będzie odszyfrować nazwy gatunków grzybów, roślin i zwierząt oraz zdobyć pieczątki z sylwetkami zwierząt. Przewidziane są nagrody rzeczowe. Wszyscy uczestnicy Nocy Biologów otrzymają specjalnie przygotowane paszporty, stanowiące jednocześnie kartę do wspomnianej gry.


czwartek, 12 grudnia 2019

Noc Biologów 2020: Zmiany klimatu - wystawa plakatowa



Zmiany klimatu - wystawa plakatowa. Problem zmiany klimatu, który dotyczy nie tylko naszego kraju ale całego globu zostanie przedstawiony jako sesja posterowa: przyczyny, skutki, mity oraz działania w celu jego ochrony. Przygotowanie i przeprowadzenie: dr hab. Hanna Ciecierska - Katedra Botaniki i Ochrony Przyrody dr hab. Dorota Górniak – Katedra Mikrobiologii i Mykologii dr Katarzyna Krawczyk, dr Joanna Ruszczyńska, dr Justyna Święczkowska - Katedra Botaniki i Ochrony Przyrody.

Miejsce: Hol Centrum Biologie (nie jest potrzebna wcześniejsza rezerwacja).

Szczegółowy program na stronie ogólnopolskiej Nocy (ciągle się poszerza więc warto częściej zaglądać i sprawdzać aktualne oferty)

Relacje w facebookowycm wydarzeniu: https://www.facebook.com/events/445114342847464/

środa, 11 grudnia 2019

Noc Biologów 2020: Grzyby do zadań specjalnych. Formy organizacji ciała grzybów – organizmy jednokomórkowe i strzępkowe.


Na zbliżającą się Noc Biologów 2020 przygotowujemy bogaty program wykładów, pokazów, warsztatów, wystaw i gier. Jedną z propozycji są warsztaty pt. Grzyby do zadań specjalnych. Formy organizacji ciała grzybów – organizmy jednokomórkowe i strzępkowe, które poprowadzi dr hab. Anna Biedunkiewicz 

Jak wyglądają mikroorganizmy, które pełnią tak pożyteczną rolę dla człowieka? Czy można je hodować w warunkach laboratoryjnych? Jakie części owocnika pieczarki zjadamy? W jaki sposób rosną grzyby pleśniowe?

Grzyby są spotykane w życiu codziennym. Są wykorzystywane w wielu gałęziach przemysłu, np. w przemyśle spożywczym. Jednokomórkowe grzyby - drożdże piekarnicze Saccharomyces cerevisie są, ze względu na zdolności fermentacyjne, niezbędne do prawidłowego wypieku pieczywa, ciast drożdżowych czy też produkcji piwa, natomiast grzyby strzępkowe Penicillium roqueforti czy Penicillium cammeberti nadają niepowtarzalny, specyficzny smak różnego typu serom pleśniowym (Roquefort, Gorgonzola, Camembert, Brie) Z kolei popularne owocniki pieczarki łąkowej Agaricus campestris czy pieczarki dwuzarodnikowej Agaricus bisporus są bogatym źródłem witamin z grupy B, mikroelementów, a także białka i są chętnie stosowane w kuchni do wzbogacania smaku potraw. Jak jest zbudowany ich owocnik? Jak przebiegają strzępki w takim owocniku? Czy łatwo jest je rozdzielić? Czym jest tkanka plektenchymatyczna?

Zajęcia odbywać się będą w małych grupach. W przypadku całych klas druga grupa może brać udział w zajęciach „Co kryje powierzchnia liścia”.

Rezerwacja w ramach projektu UMO 2.0 pod adresem mailowym: grzegorz.fiedorowicz@uwm.edu.pl
Szczegółowy program na stronie ogólnopolskiej Nocy (ciągle się poszerza więc warto częściej zaglądać i sprawdzać aktualne oferty)

Relacje w facebookowycm wydarzeniu: https://www.facebook.com/events/445114342847464/

wtorek, 10 grudnia 2019

Spiroplasma jako czynnik determinujący płeć u Drosophila melanogaster

Y-kształtne S. poulsonii u Drosophila w próbkach hemolimfy.
Źródło: https://mbio.asm.org/content/7/4/e00881-16
licencja: CC BY
Kiedy myślimy o czymś w kontekście biologicznym np. płci, najczęściej odnosimy to do najbliżej nam znanego wzorca, czyli nas samych, bądź do otaczających nas ssaków, gdzie procesy płciowe odbywają się w „podobny” sposób. Jednakże są organizmy gdzie różne procesy życiowe, fizjologiczne czy biochemiczne zachodzą w sposób dla nas bardzo zaskakujący, a zarazem fascynujący. Uczymy się, że płeć człowieka jest określona od momentu zapłodnienia, dyktowana materiałem genetycznym przenoszonym przez plemniki. U innych ssaków wydaje się to odbywać w bardzo podobny sposób.

Okazuje się, że są organizmy, u których odbywa się to w bardziej „ekstrawagancki” dla nas sposób. Zaczynamy poznawać jak funkcjonuje biologia, życie, mimo to nie wiemy bardzo wielu rzeczy, stąd też każde badanie naukowe to wiedza pełna ekscytacji. Dowiedzieliśmy się, że jedną z takich „ekstrawagancji” determinowania płci u zwierząt może być np. temperatura, co może wpływać na płeć potomstwa u gadów. Tego typu informacje już też powoli przestają nas zadziwiać, mimo to mało kto wie, w jaki sposób takie procesy odbywają się u insektów.

Jednym z ciekawszych przykładów może być czynnik determinujący płeć u Drosophila melanogaster, czyli znanej nam jako muszka owocowa. Czynnikiem tym jest Spiroplasma, czyli rodzaj bakterii pozbawionych ściany komórkowej. Są to endosymbionty u muszek owocowych. Niektóre gatunki Spiroplasma mogą chronić gospodarza przed infekcjami pasożytniczymi nicieniami. Symbiont ten przenosi się w żeńskiej linii zarodkowej, a więc z matki na potomstwo.

Obecność Spiroplasma poulsonii w organizmie muszki owocowej prowadzi do zabijania zapłodnionych jajeczek, w które są zapłodnione przez plemniki z chromosomem Y warunkującym płeć męską. Taka manipulacja jest korzystna dla symbionta, dlatego że samica ma większą zdolność rozrodczą od samca. Z tego względu, im więcej potomstwa żeńskiego wyda samica, tym większa szansa na rozprzestrzenienie się tego drobnoustroju.

W 2018 roku odkryto podłoże genetyczne za zabijanie samców. Gen nazwano SpAID, który powoduje uszkodzenia DNA na męskim chromosomie X, co prowadzi do niemożliwości uorganizowania się takiego chromosomu oraz uzyskania odpowiedniej struktury chromatyny.

Zadawano sobie jednak pytanie jakie inne mogą być przyczyny takiego działania tych mikroorganizmów. Przedstawiono hipotezę, że śmierć samców może powodować, że zasoby odżywcze będą dostępne tylko dla nich, samic, które z samcami konkurować o to nie będą musiały. Dodatkowo samice zarażone wykazywały się większą przeżywalnością oraz czas rozwoju został skrócony, być może właśnie w wyniku zmniejszonej konkurencji z męskim rodzeństwem.

Jak można zauważyć, jest to zjawisko, które nie jest stricte chorobą dla muszek owocowych. Z jednej strony chroni przed infekcją niektórymi nicieniami, więc może być pożądaną właściwością, z drugiej zabija samce. Jednakże, nie prowadzi to do zaburzeń, które mogłyby doprowadzić do wyginięcia gatunku Drosophila melanogaster. Wymaga to dalszych obserwacji i badań, na chwilę obecną obie strony tej symbiozy czerpią korzyści.

Przykłady takich mechanizmów determinujących płeć u organizmów, pokazują jak mało wiemy o otaczającym nas świecie oraz to jak ciekawy potrafi on być, w porównaniu z naszym punktem widzenia.

Grzegorz Montowski

Źródła:
  • Herren, J. K.; Paredes, J. C.; Schupfer, F.; Lemaitre, B. (2013). "Vertical Transmission of a Drosophila Endosymbiont Via Cooption of the Yolk Transport and Internalization Machinery". mBio.
  • Herren, Jeremy K.; Paredes, Juan C.; Schüpfer, Fanny; Arafah, Karim; Bulet, Philippe; Lemaitre, Bruno (2014). "Insect endosymbiont proliferation is limited by lipid availability". eLife.
  • Harumoto, Toshiyuki; Lemaitre, Bruno (2018). "Male-killing toxin in a bacterial symbiont of Drosophila". Nature. 557 (7704): 252–255.
  • Haselkorn, Tamara S.; Jaenike, John (2015). "Macroevolutionary persistence of heritable endosymbionts: Acquisition, retention and expression of adaptive phenotypes in Spiroplasma". Molecular Ecology. 24 (14): 3752–3765.
  • Marjorie A.Hoy. (2013). Insect Molecular Genetics (Third Edition). Pages 419-464. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-415874-0.00010-X


niedziela, 8 grudnia 2019

Szlachetna Paczka 2019



Jestem ogromnie wzruszona i wdzięczna za tak aktywną zbiórkę na "Szlachetną Paczkę". Wykazaliście się niezwykłą życzliwością i chęcią pomocy innym. Dzięki Wam zakupiliśmy i dostarczyliśmy WSZYSTKIE potrzeby Pani Hanny! ❤️

Wręczyliśmy łącznie 8 paczek wraz z drzewem na opał! (10 m). Z całego serca Wam dziękuję i jestem dumna, że to właśnie Nasz Wydział ofiarował tyle szczęścia oraz ciepła Pani Hannie. Dobro zawsze powraca, a my wszyscy mieliśmy w tym swój udział. 🎁

Dziękuję Wam raz jeszcze, w imieniu swoim oraz całego prezydium RWSS WBiB! 💞

Bądźcie zdrowi i szczęśliwi.
Martyna Buczkowska