czwartek, 14 grudnia 2017

XXXIII Konferencja Embriologiczna: Rośliny - Zwierzęta - Człowiek

W dniach 23 -26 maja 2018 roku serdecznie zapraszamy do udziału w

XXXIII Konferencji Embriologicznej
Rośliny • Zwierzęta • Człowiek

Konferencja Embriologiczna Rośliny Zwierzęta Człowiek ma wieloletnią tradycję, jest wydarzeniem cyklicznym i odbywa się co dwa lata. Tematyka najbliższej obejmuje szeroko rozumianą biologię rozwoju, czyli całokształt zmian morfologicznych i fizjologicznych organizmów żywych w trakcie ich rozwoju osobniczego poznawanych metodami doświadczalnymi, genetycznymi oraz metodami z zakresu biologii molekularnej. Biologia rozwoju obejmuje także analizę funkcji genów oraz zachowania komórek składające się na przebieg rozwoju na poziomie molekularnym.

Zapraszamy do prezentowania najnowszych doniesień naukowych dotyczących różnych aspektów biologii rozwoju roślin, zwierząt i człowieka, w tym m.in. embriologii roślin, gametogenezy oraz anatomii rozwojowej zwierząt i człowieka. Konferencja jest skierowana do pracowników naukowych, doktorantów i studentów zainteresowanych powyższą tematyką.

XXXIII Konferencja Embriologiczna odbędzie się w malowniczej scenerii naszego Kampusu.
Wszystkie informacje na temat Konferencji (zgłoszenie, rejestracja, opłaty, zakwaterowanie) znajdują się na stronie internetowej www.uwm.edu.pl/embriologiczna

Zapraszamy!

Katedra Zoologii, Wydział Biologii i Biotechnologii
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

ul. M. Oczapowskiego 5, 10-718 Olsztyn
tel./faks 48 89 523 3261, 48 89 523 33 71
email: embriologiczna@uwm.edu.pl

Komisja Biologii Rozwoju,
Polska Akademia Umiejętności,

Kraków

środa, 13 grudnia 2017

Różnorodność fauny dennej w zbiornikach antropogenicznych

XXV Ogólnopolskie Warsztaty Bentologiczne
Ustroń, 16-19 maja 2018

„Różnorodność fauny dennej w zbiornikach antropogenicznych”

Komunikat nr 1

Serdecznie zapraszamy do udziału w XXV Ogólnopolskich Warsztatach Bentologicznych, które odbędą się w dniach 16-19 maja 2018 r. w Ustroniu. Na miejsce naszego spotkania proponujemy Ośrodek Wypoczynkowo-Szkoleniowy „Gwarek” (ul. Wczasowa 49, Ustroń) (http://www.gwarek.ustron.pl/).
Tematyka warsztatów poświęcona będzie różnorodności fauny dennej w zbiornikach antropogenicznych.
Podczas naszego spotkania, oprócz wykładów, sesji plenarnej oraz posterowej i oczywiście nieodłącznej części warsztatowej, planujemy kilka atrakcji (m.in. zbiorniki przyhałdowe, zwiedzanie Kopalni Węgla Kamiennego „Guido”, warsztaty artystyczne). Warsztaty z rozpoznawania i oznaczania mięczaków słodkowodnych poprowadzi dr hab. Iga Lewin oraz mgr Dariusz Halabowski z Katedry Hydrobiologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Zgłoszenia prosimy przesyłać do 21 stycznia 2018 r. na adres warsztaty.katowice2018@gmail.com, podając dane kontaktowe (imię i nazwisko, instytucja, adres email) i informację: „Biorę udział w warsztatach ”

Do osób deklarujących udział w warsztatach zostanie wysłany komunikat nr II, w którym zawarte będą szczegółowe informacje dotyczące ostatecznych kosztów i dojazdu. W trakcie trwania warsztatów przewidujemy 10-minutowe prezentacje oraz sesję posterową. Ze względu na ograniczony czas na sesję referatową, organizatorzy zastrzegają sobie prawo wyboru formy wystąpienia.

Streszczenia:
Prosimy o nadsyłanie streszczeń komunikatów i plakatów o objętości do 1 strony, edytor Word, czcionka Times New Roman, wysokość czcionki 12 punktów, interlinia 1,5 wiersza; bez rysunków, tabel i spisu literatury oraz bez wprowadzania w tekście wyróżnień innych niż kursywa (dotyczy gatunków/rodzajów). Układ streszczenia powinien być następujący: tytuł wystąpienia, imię i nazwisko autora (autorów), pełna nazwa instytucji, adres instytucji, adres e-mail, tekst streszczenia.
Streszczenia prosimy przesyłać na adres: warsztaty.katowice2018@gmail.com

Przewidywane maksymalne koszty:
-        wpisowe 130 zł; studenci i doktoranci – 100 zł
-        łączny koszt noclegów i wyżywienia: ok. 430, w tym:
§  koszt pojedynczego noclegu: 50zł (pokoje 2-3 osobowe)
§  wyżywienie: śniadanie 25 zł, obiad 25 zł, kolacja 20 zł, kolacja bankietowa 65 zł, kolacja grill 46 zł, serwis kawowy 20 zł

Ważne terminy:
- zgłoszenie udziału w Warsztatach Bentologicznych – do 21 stycznia 2018r.
- nadsyłanie streszczeń i wniesienie opłat (wpisowe, koszty pobytu) – do 31 marca 2018r.

Organizatorami tegorocznych warsztatów są:
Uniwersytet Śląski, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Katedra Hydrobiologii
Sekcja Bentologiczna Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego



Serdecznie zapraszamy
W imieniu komitetu organizacyjnego
Mariola Krodkiewska
Anna Cieplok

Co sie dzieje zimą w przyrodzie?

(samiec gila fot. W. Bzura)
W trakcie Nocy Biologów zapraszamy na stoisko edukacyjne Mazurskiego Parku Krajobrazowego, który zwróci uwagę na to co się dzieje zimą w przyrodzie. Na stoisku dowiemy się jakie strategie na przetrwanie zimy przyjmują krajowe gatunki zwierząt. Które z nich hibernują, które odbywają dalekie wędrówki, a które świetnie dają sobie radę w tych trudnych, zimowych warunkach. Poznamy ślady i tropy, które możemy zaobserwować podczas zimowych spacerów. Porównamy wielkość tropów i rodzaje śladów pozostawianych przez zwierzęta. Dodatkowo nauczymy się rozpoznawać gatunki odwiedzające nasze karmiki i poznamy zasady prawidłowego dokarmiania.

Każdy uczestnik będzie miał szansę stworzyć swój własny, kolorowy klucz do rozpoznawania ptaków w karmiku.

Serdecznie zapraszamy 12 stycznia 2018 r. w godz. 16.00 -19.00.

Judyta Gencza 
Specjalista ds. dydaktyki i promocji
Zespół ds. edukacji, dydaktyki, promocji i turystyki
Mazurski Park Krajobrazowy
www.mazurskipark.pl


niedziela, 10 grudnia 2017

Żubr i jego związek z szyjką butelki

Katedra Genetyki Zwierząt

Wydziału Bioinżynierii Zwierząt UWM w Olsztynie

oraz

Olsztyński Oddział Polskiego Towarzystwa Genetycznego

zapraszają na zebranie dyskusyjne, na którym


dr hab. Małgorzata Tokarska

z Instytutu Biologii Ssaków PAN w Białowieży wygłosi referat pt.

"Żubr i jego związek z szyjką butelki"”

Zebranie odbędzie się 14 grudnia 2017 r., o godz. 11:00 w sali 117, w budynku Wydziału Bioinżynierii Zwierząt, ul. Oczapowskiego 5.

środa, 6 grudnia 2017

Studencki grant rektora – nowy program


Na UWM rusza specjalny program wspierający projekty studenckich kół naukowych. Sfinansuje m.in. prace badawcze, wydarzenia artystyczne, doświadczenia i pokazy naukowe.
Na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim działa 260 studencko-doktoranckich kół naukowych. Władze uczelni chcą wspomóc początkujących naukowców i uruchamiają specjalny program finansowy pod nazwą „Studencki grant rektora”. Program skierowany do wszystkich uniwersyteckich kół naukowych pomoże finansować projekty nauko-badawcze, edukacyjne oraz artystyczne realizowane przez koła.
Droga do uzyskania grantu jest przejrzysta. Do 15 stycznia 2018 r. pracownicy Biura ds. Studenckich czekają na wnioski z dołączonym kosztorysem.
- Oczywiście służymy pomocą w razie wątpliwości przy wypełnianiu wniosków. Pomoc będą oferować także opiekunowie kół naukowych – zapewnia Piotr Herman z Biura ds. Studenckich.
Następnie wnioski ocenią powołani przez rektora eksperci. Tu młodzi adepci nauki zetkną się z wymaganiami, jakie komisje kwalifikujące stawiają przed aplikującymi o „dorosłe” granty z dużych programów badawczych. Eksperci ocenią m.in. innowacyjność, zakres współpracy z organizacjami i firmami oraz interdyscyplinarność projektu. Na ocenę wpłynie również wartość pozyskanych przez koła naukowe środków finansowych i rzeczowych z zewnątrz, wartość projektu dla Uniwersytetu, a także jego wartość promocyjna.
Kwalifikację projektów spełniających wymogi formalne i posiadających pozytywną opinię ekspertów poprowadzi Uczelniana Rada Kół Naukowych. Natomiast listę projektów zakwalifikowanych do finansowania zatwierdzi prof. Jerzy Przyborowski, prorektor ds. kształcenia i studentów i pomysłodawca programu.
- Chcemy, aby ten program pomógł rozwijać tzw. kompetencje miękkie studentów, czyli uczył ich pracy zespołowej, analitycznego myślenia, projektowania. Liczymy także, że stanie się wstępem do ich przyszłej pracy badawczej, w tym aplikowania o duże granty naukowe – wyjaśnia prorektor prof. Jerzy Przyborowski.
Według prof. J. Przyborowskiego warto ubiegać się o studencki grant.
- Projekty zaplanowane na 3 lata mogą uzyskać maksymalne dofinasowanie w kwocie 25 tys. zł, dwuletnie – 15 tys. zł, a roczne – 10 tys. zł. Zainteresowanie już jest spore – dodaje prof. J. Przyborowski.
Termin ogłoszenia wyników kwalifikacji projektów oraz kwot dofinansowania nastąpi 5 lutego 2018 r.

Olsztyński kot stracił kask - co to oznacza?


Na ogólnopolskiej stronie Nocy Biologów wczoraj po południu olsztyński kot stracił kask budowlany. Cóż to oznacza? Tylko tyle, że zaczęliśmy umieszczać program zbliżającej się Nocy Biologów. To końca tygodnia powinny pojawić się prawie wszystkie elementy programu. Nad niektórymi pokazami jeszcze pracujemy koncepcyjnie.

W czasie siódmej Nocy Biologów w Olsztynie będzie tradycyjnie trochę niespodzianek. Poszczególne propozycje programowe będziemy przedstawiali na niniejszym blogu. Noc Biologów już 12 stycznia 2018 r. - warto już teraz zarezerwować czas w piątkowy wieczór.

Stanisław Czachorowski

wtorek, 5 grudnia 2017

O szczepionkach w Cafe Nauka Extra



Zapraszamy do obejrzenia wykładu dr. hab. Krzysztofa Bryniarskiego, prof. UJ, zajmującego się odpornością organizmów badacza z Katedry Immunologii UJ CM;

I druga częśc, dyskusja po spotkaniu:



Organizatorzy: Uniwersytet Jagielloński, Dział Promocji; redakcja www.NAUKA.uj.edu.pl i Cafe Nauka; Polskie Towarzystwo Studentów Farmacji UJ CM; IFMSA POLAND – Międzynarodowe Stowarzyszenie Studentów Medycyny, Oddział Kraków; Studenckie Towarzystwo Diagnostów Laboratoryjnych UJ CM. Ciekawe? 

Oczekiwany przełom w hodowli winorośli

W poprzednim artykule („Czy wyhodujemy winorośl doskonałą?” – Wiadomości Uniwersyteckie, nr 5/123, 2017) wspomniałem, że obecna uprawa winorośli opiera się na bardzo wąskim zakresie odmian, co jest powodem małej odporności na choroby, szkodniki oraz niekorzystne warunki środowiska. Dlatego w ostatnich europejskich programach COST zajęto się niewykorzystaną zmiennością genetyczną niedocenianych i prawie już zapomnianych odmian, które powstawały w procesie udomowienia dzikiej winorośli. Na blogu wydziałowym przedstawiłem również mapy pierwotnych i wtórnych ośrodków udomowienia dzikiej winorośli, w których otrzymywano uprawne formy Vitis vinifera. Należy podkreślić, że zachowanie i wykorzystanie dawnych odmian, przystosowanych do różnych warunków geograficznych ma wielkie znaczenie dla aktualnych programów hodowlanych winorośli. Zdjęcie przedstawia sadzonki winorośli poddawane stresom abiotycznym w celu zbadania odporności poszczególnych odmian na różne niekorzystne warunki środowiskowe, przeprowadzane w szklarni Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM w Olsztynie. W Katedrze Biochemii wspomnianego wydziału od wielu lat prowadzone są badania nad odpowiedzią roślin na niekorzystne czynniki abiotyczne (mróz, wysoką i niską temperaturę, suszę, zasolenie gleby, nadmierne promieniowanie), w celu poznania zaangażowanych w to zjawisko genów i mechanizmów biochemiczno-molekularnych.

Naukowcy badają zachowanie się roślin w różnych warunkach, a następnie metodą manipulacji próbują tworzyć odmiany odporniejsze od innych na niekorzystne warunki klimatyczne, a także pleśnie, bakterie lub owady. Jednak środowiska winiarskie protestują przeciwko takiemu podejściu. Wprowadzanie na plantacje odmian wyhodowanych w laboratoriach jest dla nich zaprzeczeniem wielowiekowej tradycji produkcji wina. Winorośl przez kilka tysięcy lat była selekcjonowana przez hodowców w taki sposób, aby otrzymać owoce, z których można wyrabiać najlepszej jakości wino. Okazało się jednak, że im szlachetniejszy otrzymano szczep, tym okazywał się bardziej wrażliwy na choroby i niekorzystne warunki środowiska. Przyczynę upatruje się między innymi w zmianie rozmnażania płciowego (z nasion) na wegetatywny (przez sadzonki). Przez to roślina utraciła wiele ze swoich zdolności adaptacyjnych. Działalność człowieka spowodowała bowiem, że zamiast naturalnego krzyżowania się krzewów winorośli, rozmnaża się od tysięcy lat wegetatywnie ciągle te same szczepy, których genom ulegał w tym czasie tylko nieznacznym modyfikacjom w wyniku mutacji. Stopniowe zwiększanie plonów na plantacjach winorośli musiało również wpłynąć na fizjologię krzewów i ich odporność na choroby. Najgroźniejsza z chorób wspomniana również w poprzednim artykule filoksera spustoszyła europejskie winnice pod koniec dziewiętnastego wieku. Najszlachetniejsze odmiany przetrwały tylko dlatego, że nowe krzewy zaczęto szczepić na tzw. amerykańskich podkładkach. Z odpornej na filokserę winorośli amerykańskiej pochodzi tylko korzeń z krótką łodyżką i dopiero na niej szczepi się szlachetną europejską odmianę. Aby zapobiec różnym chorobom, krzewy winorośli poddawane są aktualnie intensywnej ochronie chemicznej. Warto podkreślić, że plantacje winorośli zajmują zaledwie osiem procent powierzchni upraw w Europie, a na intensywne opryskiwanie krzewów zużywa się aż ok. 70% stosowanych w rolnictwie fungicydów. W związku ze zmieniającym się klimatem i możliwością pojawienia się patogenów odpornych na aktualnie stosowane preparaty chemiczne (co mogłoby spowodować klęskę podobną do tej, którą spowodowała w przeszłości filoksera), w wielu laboratoriach podejmowane są próby manipulacji genami w celu otrzymania doskonałej odmiany, odpornej na choroby i niekorzystne warunki, a jednocześnie nadającej się do wyprodukowania dobrej jakości wina.

Rozwój badań nad odpowiedzią roślin na niekorzystne warunki środowiska przyczynił się do poznania zaangażowanych w to zjawisko genów. Wśród genów, które biorą udział w reakcji roślin na stresy abiotyczne można wyróżnić zaangażowane w przekazywanie sygnałów podczas stresu i kontrolę transkrypcji oraz bezpośrednio uczestniczące w odpowiedzi na stres. Wspomniane wyniki są podstawą modyfikacji genetycznych, zapewniających odpowiednią reakcję roślin na stres. Jeżeli chodzi o zwiększenie odporności na choroby grzybowe i bakteryjne to u wielu roślin uzyskuje się dobry efekt przez wprowadzenie transgenu kodującego enzymy, takie jak glukanaza i hitynaza, które niszczą ich ścianę komórkową. Inny transferowany gen, koduje osmotynę. Jest to białko wiążące się z błoną komórkową, powodując jej zniszczenie. Odporność na wirusy można otrzymać przez wprowadzenie do rośliny genów białek płaszcza (kapsydu) danego wirusa, a także jego enzymów, takich jak replikazy i proteazy. Obecność tych białek powoduje, że późniejsza infekcja tym wirusem jest dużo słabsza. Gen Bt, który izoluje się z bakterii glebowej Bacillus thuringensis odpowiada za odporność na owady (szkodniki). Wspomniany gen koduje białko Cry, które jest toksyczne dla owadów. Białko to uzyskuje swoją toksyczność tylko wewnątrz przewodu pokarmowego określonych szkodników, lecz nie jest toksyczne dla człowieka i innych organizmów. Warto wspomnieć, że winogrona bez pestek, to jeden z przykładów roślin transgenicznych, czyli genetycznie modyfikowanych.

Przełomem w badaniach okazało się zsekwencjonowanie genomu winorośli. Uzyskaniem pełnej sekwencji genomu winorośli zakończyły się badania francusko-włoskie. Zdobyto wiedzę na temat wielu genów związanych między innymi ze smakiem winogron oraz odpornością krzewów na choroby. Okazało się, że genom winorośli zawiera dwukrotnie więcej genów związanych z aromatem niż jakikolwiek zsekwencjonowany genom roślinny. Wykazano, że smak winogron można zmieniać na poziomie genów. Odkryto również zespoły genów bezpośrednio powiązanych z cechami smakowymi wina, szczególnie z zawartością tanin i terpenów. Taniny (garbniki) występują głównie w skórce, nasionach i łodydze winogron. Mają właściwości antyutleniające i nadają winu odpowiedni smak. Terpeny (izoprenoidy), to związki organiczne o silnym aromacie, które są głównym składnikiem wielu olejków roślinnych. Odkryto również geny związane z produkcją resveratrolu. Związkowi temu przypisuje się większość prozdrowotnych właściwości czerwonego wina. Warto wiedzieć, że wino powinno się pić powoli, przetrzymując je długo w ustach. Spiesząc się tracimy nie tylko wiele doznań smakowych, ale również wspomniany wyżej najcenniejszy związek, który między innymi opóźnia starzenie się naszych komórek. Ostatnie badania pokazują, że resveratrol doskonale wchłania się przez śluzówkę ust, natomiast w jelitach jest szybko inaktywowany i normalnie tylko niewielka jego część z wina dociera do krwiobiegu. Od lat prowadzone są prace nad zwiększeniem zawartości resveratrolu w winie. Warto również wspomnieć ostatnie dane WHO, gdzie eksperci obniżyli bezpieczną dla zdrowia dawkę dla panów na dwa, a dla pań – na jeden kieliszek wina dziennie.

W najbliższych latach należy się spodziewać prawdziwego przełomu w hodowli winorośli. Raczej nie będą to winorośla genetycznie modyfikowane, choć nad nimi się też intensywnie pracuje. Manipulacje genetyczne to dla winiarzy zamach na tradycję, natomiast konsumenci wina obawiają się, że wina otrzymane z odmian, takich jak Cabernet Sauvignon Pinot Noir czy Syrach i innych nie będą już smakowały tak samo. Metodę hodowli polegającą na krzyżowaniu roślin można jednak teraz znacznie usprawnić, gdy znamy już funkcję poszczególnych genów odpowiedzialnych za odporność na choroby oraz niekorzystne warunki środowiska. Dotąd krzyżówki przypominały loterię. Teraz można już znacznie trafniej dobierać rodziców, aby zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia niektórych cech potomstwa. Łatwiej też wyselekcjonować materiał pochodzący z takich krzyżówek. Gdy młode siewki wypuszczą pierwsze listki można na podstawie analizy DNA i białek określić sporo istotnych cech przyszłej rośliny i do dalszej obserwacji wybrać jedynie kilka najlepiej rokujących. Sprawdzanie nowej krzyżówki, zanim się ją wprowadzi do komercyjnej uprawy trwało dotychczas 20 – 30 lat, teraz czas ten może być skrócony nawet o połowę.

Stanisław Weidner

poniedziałek, 4 grudnia 2017

Plakaty są w drodze do szkół - Noc Biologów 2018


Plakaty Nocy Biologów 2018 są już w drodze do szkół. W tym tygodniu zaczniemy szczegółowy program umieszczać na stronie ogólnopolskiej Nocy Biologów a na niniejszym blogu będziemy prezentowali poszczególne propozycje. 

Noc Biologów już za miesiąc, 12 stycznia 2018.

Red.