Badania nad wisfatyną mogą wspierać leczenie płodności

Wiadomości Uniwersyteckie, październik 2024 r.

Tkanka tłuszczowa jest stosunkowo słabo zbadaną tkanką w organizmie. Poza tym, że magazynuje energię i jest tkanką ochronną, wytwarza około tysiąca czynnych biologicznie substancji, w tym hormonów (adipokin) – mówi prof. Tadeusz Kamiński z Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM, z którym rozmawiamy o wisfatynie i jej roli w kontrolowaniu płodności.

Realizuje pan profesor kolejny projekt – tym razem zakwalifikowany do finansowania w konkursie OPUS 26 – dotyczący hormonów kontrolujących układ rozrodczy świni. To kontynuacja wcześniejszych badań? 

Wszystkie realizowane przeze mnie granty mają wspólny mianownik – hormony zaangażowane w kontrolę metabolizmu, które są także zaangażowane w kontrolę układu rozrodczego.

Czy aktualnie realizuje pan jeszcze jakiś grant? 

Nie, w marcu zakończyliśmy poprzedni grant, który dotyczył wisfatyny. W badaniach stwierdziliśmy, że wisfatyna wpływa szczególnie na przysadkę i na jajniki, tzn. kontroluje wydzielanie hormonów gonadotropowych LH i FSH, które decydują o funkcjonowaniu jajników i m.in. regulują wytwarzanie estradiolu i progesteronu oraz wpływają na owulację.

Czy może pan profesor podzielić się jego wynikami? 

Wisfatyna to hormon, który działa klasycznie przez swoje receptory i jednocześnie wewnątrz komórek jako enzym kontrolujący metabolizm, szczególnie na poziomie mitochondriów. Czyli działa w dwóch formach: wewnątrzkomórkowej i zewnątrzkomórkowej. Forma wewnątrzkomórkowa, czyli enzym, może być także wydzielana do krwi i dostawać się do innych komórek na drugim końcu organizmu. Wisfatyna produkowana jest m.in. przez tkankę tłuszczową. W badaniach stwierdziliśmy, że wpływa ona szczególnie na przysadkę i na jajniki, tzn. kontroluje wydzielanie hormonów gonadotropowych LH i FSH, które decydują o funkcjonowaniu jajników i m.in. regulują wytwarzanie estradiolu i progesteronu oraz wpływają na owulację. Jeśli są zwierzęta z wyciszonym genem LH czy FSH albo wyciszonym genem receptorów tych hormonów, to są niepłodne. Wpływ wisfatyny na jajniki poprzez LH i FSH jest pośredni, ale zauważaliśmy też wpływ bezpośredni na komórki pęcherzyków jajnikowych i komórki lutealne, które tworzą ciałko żółte. Hormon ten ma wpływ m.in. na ekspresję białek i genów enzymów odpowiedzialnych za wytwarzanie hormonów steroidowych, na wytwarzanie nowych naczyń krwionośnych. Badaliśmy także wpływ wisfatyny na transkryptom i proteom komórek przysadki i jajnika. Większa część tych wyników już jest opublikowana.

Do czego można wykorzystać te wyniki? 

Mogą być pomocne do leczenia płodności zwierząt? Myślę, że tak. Jest taka zasada, że wszystkie badania stosowane opierają się na badaniach podstawowych. Leki endokrynne związane z działaniem hormonów powstają w oparciu o podstawową wiedzę o funkcjonowaniu hormonów. Myślę, że do tych wyników można podejść szerzej. Badania robiliśmy na modelu świni domowej. Fizjologia świni jest znacznie bliższa człowiekowi niż np. wykorzystywanych często w badaniach gryzoni, w związku z czym wyniki badań można odnieść także do tego, co dzieje w organizmie człowieka. Bliskość fizjologii świni i człowieka jest wykorzystywana m.in. w ksenotransplantacjach. W naszej katedrze gros badań robimy właśnie na modelu świni. 

Czy wyniki badań dotyczące wisfatyny i innych hormonów związanych z układem rozrodczym możemy wykorzystywać w leczeniu płodności kobiet? 

Moim zdaniem tak. Fizjologicznie, funkcjonowanie wszystkich układów w organizmie człowieka i świni jest bardzo podobne. Oczywiście, są różnice, szczególnie ilościowe. Ale podstawowe zasady, jeśli chodzi o kontrolę hormonalną, są takie same. Dlatego te wyniki rzeczywiście w dużym stopniu można przenieść na człowieka, mimo różnic gatunkowych. Nie możemy robić badań in vivo na ludziach. Musimy opierać się na wynikach uzyskanych w badaniach in vitro, głównie z wykorzystaniem linii komórkowych i tkanek lub komórek zwierzęcych. Teraz popularny w mediach jest lek Ozempic, stosowany w leczeniu cukrzycy i wykorzystywany do tłumienia łaknienia. Są osoby, które nie mają cukrzycy i stosują go niezgodnie z przeznaczeniem, by schudnąć. A Ozempic to nic innego, jak analog jednego z hormonów o działaniu trochę podobnym do wisfatyny i nesfatyny, której dotyczy obecnie realizowany przeze mnie grant. Działa na podwzgórze, gdzie są ośrodki tłumiące łaknienie, i wspomaga działanie insuliny. Czyli teoretycznie możliwe byłoby stworzenie także analogów wisfatyny i nesfatyny w formie leków. Wyniki naszych badań publikowane są w formie otwartej, zresztą tego wymaga NCN. Każdy może po te wyniki sięgnąć.

Realizowane przez pana profesora granty są komplementarne, ich obszary się zazębiają. Skąd zainteresowanie akurat taką tematyką? 

Mój doktorat i habilitacja dotyczyły endogennych opioidów, czyli związków opioidowych wytwarzanych w naszym organizmie. Po habilitacji stwierdziłem, że chcę zmienić temat. Uznałem, że warto zająć się hormonami tkanki tłuszczowej i trwa to już kilkanaście lat. Większość hormonów, które były tematem moich grantów, to adipokiny, czyli hormony, które są wytwarzane głównie przez tkankę tłuszczową. Tutaj jest duże pole do popisu. Nadmiar tkanki tłuszczowej, ale także jej brak i związane z tym zaburzenia hormonalne wpływają fatalnie na płodność, także kobiet.

Fizjologia świni jest znacznie bliższa człowiekowi niż np. wykorzystywanych często w badaniach gryzoni, w związku z czym wyniki badań można odnieść także do tego, co dzieje w organizmie człowieka.

Rozmawiała: Anna Wysocka

źródło: Wiadomości Uniwersyteckie, październik 2024. https://uwm.edu.pl/sites/default/files/wiadomosci_uniweryteckie/2024-wu/wu-2024-10.pdf

Genomika Bioróżnorodności w Europie. Biblioteka referencyjna barkodów DNA dla Polski

Rozstawianie pułapki typu Malaise'a w kortowskim ogrodzie.

Bioróżnorodność bada się na różne sposoby. Ostatnio zyskuje na znaczeniu tworzenie biblioteki barkodów, czyli genetycznych znaczników gatunków. Na zaproszenie naukowców z Uniwersytetu Łódzkiego,  dr hab. Agnieszka Kosewka, prof. UWM z Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa oraz dr hab. Stanisław Czachorowski, prof., UWM z Wydziału Biologii i Biotechnologii, biorą udział w badaniach nad owadami zapylającymi oraz genomiką bioróżnorodności w Europie (Genomika Bioróżnorodności w Europie. Biblioteka referencyjna barkodów DNA dla Polski). Badania prowadzone są ramach projektu Horyzon Europa - Biodiversity Genomics Europe (BGE). W skład konsorcjum wchodzą 33 Instytucje z Europy i Ameryki Północnej, w tym z Polski - Uniwersytet Łódzki. W ramach tych badań dwie pułapki rozstawione są w Kortowie w otoczeniu ogrodów miejskich oraz pod Olsztynem w krajobrazie rolniczym.

Tytuł projektu: Genomika Bioróżnorodności w Europie. Biblioteka referencyjna barkodów DNA dla Polski.

Badania naukowe na potrzeby International Barcode of Life Consortium (iBOL) (https://ibol.org/)(Centre for Biodiversity Genomics - CBG) reprezentowany w Polsce przez krajowy węzeł iBOL (powołany w 2018 r.), którym jest Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego (przedstawicielem Polski w iBOL oraz członkiem iBOL Science Committee jest prof. dr hab. Michał Grabowski). Głównym zadaniem iBOL jest rozwijanie nowych technik szacowania i monitoringu bioróżnorodności na podstawie danych molekularnych (DNA) oraz rozwój i utrzymanie ogólnoświatowej, publicznie dostępnej biblioteki referencyjnej kodów kreskowych DNA - Barcode of Life Datasystems (BOLD). Inicjatywą krajowego węzła IBOL zaangażowaną w badania różnorodności genetycznej jest Polish Barcode of Life (PolBOL) - https://www.polbol.uni.lodz.pl/ Celem PolBOL jest konstrukcja publicznie dostępnej biblioteki referencyjnej barkodów DNA dla bioty Polski. Takie działania powinny dotyczyć przede wszystkim gatunków najcenniejszych, dla których rozpoznanie zróżnicowania genetycznego populacji występujących w Polsce ma zasadnicze znaczenie w ich ochronie. Celem działania PolBOL i tym samym wniosku dotyczącego odstęp od zakazów jest: 1) rozpoznanie bioróżnorodności Polski na poziomie molekularnym, 2) udostępnienie wyników tego rozpoznania na ogólnodostępnych platformach BOLD i GIBIF (Global Biodiversity Information Facility), 3) stworzenie w Polsce podstawy referencyjnej do biomonitoringu opartego o markery genetyczne, 4) rozwijanie i popularyzacja badań nad bioróżnorodnością na poziomie genetycznym.

Projekt Biodiversity Genomics Europe (BGE) Consortium ma za główny cel przyspieszanie wykorzystywania genomiki w celu przyspieszenia poznania różnorodności biologicznej, monitorowania jej zmian, i podejmowanie działań mających na celu przeciwdziałanie jej spadkowi.

Zapylacze są kluczowe dla ekosystemów lądowych. Zarówno ekologicznie, jak i rolniczo, pełnią one istotne funkcje, które obejmują wiele interakcje na wielu poziomach i są kluczowe dla zachowania światowej różnorodności flory (Ollerton 2017). Owady stanowią jedną z najważniejszych grup zapylaczy (Ollerton 2017). Ocenia się, że zmiany w różnorodności owadów są głównie spowodowane zmianami klimatu i intensywnym użytkowaniem ziemi przez ludzi, w tym utratą siedlisk w wyniku przekształceń terenów i intensyfikacji rolnictwa (Goulson et al., 2015; Ollerton 2017; Outhwaite et al., 2022). Ze względu na intensyfikację i homogenizację użytkowania rolnego w wiejskich obszarach, wykorzystanie ogrodów jako refugium dla różnorodności biologicznej w obszarach miejskich może stać się szczególnie ważne. W rzeczywistości, z uwagi na wzrastającą intensywność rolnictwa w całej Europie, obejmującą między innymi zwiększenie rozmiaru pól, utratę siedlisk nieagrotechnicznych (np. żywopłotów, zagajników) i zwiększone stosowanie środków ochrony roślin, między innymi zmiany te sprawiają, że siedliska miejskie staną się coraz ważniejsze dla wielu gatunków, które obecnie są rzadkie lub nie występują na obszarach rolnych.

W ramach projektu BGE, ogólnym celem tego zadania jest zwiększenie naszego zrozumienia roli siedlisk miejskich w ochronie zapylaczy (i stawonogów) w Europie. W celu oceny tego zagadnienia, projekt "Społeczności Zapylaczy" porówna społeczności zapylaczy w ogrodach miejskich oraz polach użytkowanych rolniczo na różnych obszarach w Europie, używając par pułapek Malaise'a. Ze względu na wzrastającą intensywność rolnictwa w Europie, obejmującą między innymi zwiększenie rozmiaru pól, utratę siedlisk nieagrotechnicznych (np. żywopłotów, zagajników) i zwiększone stosowanie środków ochrony roślin, między innymi zmiany te sprawiają, że siedliska miejskie staną się coraz ważniejsze dla wielu gatunków, które obecnie są rzadkie lub nie występują na obszarach rolnych.

Pole elektromagnetyczne wpływa na procesy rozrodcze u samic

Pole elektromagnetyczne jest uznawane za powszechnie występujące zanieczyszczenie środowiska zwane elektrosmogiem. Jego obecność związana jest z dynamicznym rozwojem industrializacji i wzrostem ilości źródeł promieniowania elektromagnetycznego. Jednym z typów pola elektromagnetycznego jest pole elektromagnetyczne o ekstremalnie niskiej częstotliwości (ELF-EMF), generowane m. in. przez linie wysokiego napięcia, podziemne kable przeznaczone do przesyłania energii, urządzenia elektryczne powszechnie wykorzystywane w gospodarstwach domowych, takie jak np. kuchenki indukcyjne, suszarki do włosów, koce elektryczne. 

Naukowcy z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie odkryli, że ELF-EMF wpływa na procesy rozrodcze u samic. Wykazano, że ELF-EMF zmienia aktywność tkanek macicy i zarodków, co może być niekorzystne dla prawidłowego rozwoju wczesnej ciąży. Badania wykonano na modelu świni domowej. 

Polecamy publikację dotyczącą konsekwencji oddziaływania ELF-EMF na tkanki macicy. Link do artykułu https://doi.org/10.1016/j.anireprosci.2021.106694.

Badania zostały wykonane w ramach projektu przyznanego i sfinansowanego przez Narodowe Centrum Nauki, 2017/25/B/NZ9/00090.

Czy mikroplastik wywołuje choroby cywilizacyjne?

Z wielką przyjemnością zapraszamy Państwa na wykład zorganizowany przez Eesti Maaülikool/Estonian University of Life Sciences 

Dr inż. Karol Mierzejewski postara się odpowiedzieć na pytanie „Czy mikroplastik wywołuje choroby cywilizacyjne?”. Wykład skoncentruje się na aktualnych badaniach dotyczących wpływu mikroplastiku na zdrowie człowieka. Dr Mierzejewski przedstawi najnowsze odkrycia naukowe oraz omówi potencjalne konsekwencje spożycia mikroplastiku dla zdrowia publicznego.

Zapraszamy do dołączenia do spotkania przez platformę Zoom 5 lutego 2024, o godzinie 9.00 

Link:
 https://zoom.us/j/93696478735?pwd=WGNXL01rUk92ZkVHNUw2eitZejk2dz09

Więcej informacji:
  https://sites.google.com/view/ohboost/news-events#h.7xknje5ayeiv

Refleksje ze zjazdu parazytologów - parazytolodzy ostrzegają: te choroby wracają

dr hab. Małgorzata Dmitryjuk, prof. UWM

Są choroby, o których się nie mówi, bo wydają się wstydliwe. Tymczasem specjaliści ostrzegają: one wracają i mogą zdarzyć się każdemu. O czym mowa? O chorobach pasożytniczych, którymi zajmują się parazytolodzy. Na UWM odbył się międzynarodowy zjazd specjalistów w tej dziedzinie.

Około 150 naukowców z Polski i z zagranicy (USA, Portugalii, Japonii i Ukrainy) wzięło udział w Międzynarodowym Kongresie Naukowym Parazytologów, który we wrześniu odbył się na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Kongres był połączony z 26. Zjazdem Polskiego Towarzystwa Parazytologicznego. W Olsztynie parazytolodzy zebrali się się po raz trzeci w historii Towarzystwa. Poprzedni zjazd odbył się w 1998 r. i zgromadził ponad 300 uczestników.

Tegoroczne spotkanie parazytologów zaplanowano na trzy dni obrad wypełnionych referatami od rana do późnego popołudnia. Do tego odbyła się sesja posterowa. O czym mówili i nad czym dyskutowali uczestnicy zjazdu?

- Uczestnikami zjazdu byli głównie parazytolodzy z grona biologów ale również lekarze weterynarii i lekarze medycyny. Mówili o wielu różnych sprawach, prezentowali m.in. najnowsze doniesienia na temat rozwoju nowoczesnych narzędzi diagnostycznych w parazytologii, badań omicznych prowadzących do wytworzenia nowych szczepionek przeciwpasożytniczych czy molekularnej detekcji patogenów chorobotwórczych - informuje dr hab. Małgorzata Dmitryjuk, prof. UWM z Katedry Biochemii na Wydziale Biologii i Biotechnologii UWM, przewodnicząca komitetu organizacyjnego kongresu.

Jednym z celów zjazdów parazytologów jest uświadamianie społeczeństwa o istnieniu problemu chorób pasożytniczych, które są nadal obecne w życiu ludzi i zwierząt.

- Przy tej okazji warto podkreślić, że choroby pasożytnicze takie jak owsica, wszawica i świerzb stanowią dla naszego społeczeństwa duży i niestety poważny problem również dziś - informuje prof. Małgorzata Dmitryjuk. - Wydawałoby się, że są to choroby już dawno zwalczone, związane z brudem i biedą, a tymczasem, jak wynika z doniesień, jest to zjawisko powszechne i nasilające się okresowo. Teraz jednak wynika ono nie z barku higieny i biedy. Owsiki, wszawica i świerzb umknęły ludziom z pola widzenia i to, że teraz zakażenia nimi nasilają się, wynika z nieświadomości. Dlatego trzeba o tym mówić, informować, aby rodzice, bo to dotyczy szczególnie dzieci, mieli świadomość, kontrolowali je i podejmowali działania, prewencyjne lub lecznicze - dodaje prof. Dmitryjuk.

Sporo uwagi na kongresie naukowcy poświecili kleszczom. Kleszcze są nosicielami bakterii wywołującymi boreliozę i wirusa odkleszczowego zapalenia mózgu. To wiedzą lekarze, jak i pacjenci. Te małe pajęczaki są nosicielami jeszcze wielu innych groźnych chorób. Są wśród nich takie, o których nie wiedzą nawet lekarze, a jeśli nawet wiedzą - to nie zawsze umieją rozpoznawać.

- Należy do nich min. neoerlichioza, która daje nieswoiste objawy. Lekarze nie wiążą różnych dziwnych dolegliwości, z którymi zgłaszają się do nich pacjenci ukąszeni przez kleszcze z tą chorobą i leczą ludzi, rzec można, po omacku. Nie dopracowaliśmy się jeszcze skutecznych szczepionek na większość chorób odkleszczowych, ale pracuje nad tym wielu naukowców. Uczestniczący w kongresie referenci zdawali więc relacje z wyników swych poszukiwań, które się koncentrują na badaniach całych mikrobiomów dających obraz interakcji pasożyt - gospodarz - wyjaśnia prof. Dmitryjuk, która także zajmuje się takimi badaniami.

Oprócz prof. Małgorzaty Dmitryjuk, przewodniczącej, Komitet Organizacyjny XXVI Zjazdu PTP tworzyli: dr Katarzyna Kubiak i dr Joanna Korycińska z Katedry Biologii Medycznej Szkoły Zdrowia Publicznego, dr hab. Mirosław Michalski z Katedry Parazytologii i Chorób Inwazyjnych Wydziału Medycyny Weterynaryjnej oraz dr Robert Stryinski z Katedry Biochemii Wydziału Biologii i Biotechnologii. Na czele Komitetu Naukowego Zjazdu stała dr hab. Elżbieta Łopieńska-Biernat z Katedry Biochemii Wydziału Biologii i Biotechnologii.

Podczas zjazdu dwoje pracowników UWM otrzymało prestiżowe nagrody. Prof. Ewa Dzika została uhonorowana statusem Członka Honorowego PTP - najwyższą godnością Polskiego Towarzystwa Parazytologicznego za wybitne zasługi dla rozwoju nauk parazytologicznych. Lek wet. Remigiusz Gałęcki otrzymał nagrodę naukową im. Witolda Stefańskiego za oryginalną, wyróżniającą się pracę z zakresu parazytologii weterynaryjnej.

Zjazdy PTP odbywają się cyklicznie co 3 lata, zawsze w innym ośrodku spośród 11 Oddziałów PTP w Polsce. Następny zjazd zaplanowano w Gdańsku.

lek

źródło: http://www.uwm.edu.pl/egazeta/parazytolodzy-ostrzegaja-te-choroby-wracaja

Konkurs na stanowisko habilitanta w projekcie NCN OPUS LAP 22

 

Nazwa instytucji:

Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN (IRZiB PAN)

Nazwa stanowiska:

Habilitant w projekcie NCN OPUS LAP 22 pt . „Wpływ biotopu na różnorodność genetyczną, cechy przystosowania, mikrobiom i diapauzę embrionalną u sarny europejskiej”

Opis stanowiska:

Kandydat będzie brał udział w następujących zadaniach badawczych:

1. Procedura pobrania materiału badawczego w terenie, transport materiału do laboratorium.
2. Izolacja oocytów z jajników samic sarny w celu opracowania metody witryfikacji oocytów.
3. Izolacja nasienia z najądrzy samców saren, opracowanie metody kriokonserwacji nasienia, analiza CASA, oznaczenie stężenia i morfologii.
4. Opracowanie metody zapłodnienia in vitro, hodowli zarodków do stadium blastocysty.
5. Wykonuj techniki biologii molekularnej – Real Time PCR, elektroforeza, Western blotting, ELISA.
6. Komputerowa i statystyczna analiza otrzymanych wyników, zestawienie wyników do publikacji.
7. Przygotowanie manuskryptów, sprawozdań z konferencji, prezentacji.

Warunki pracy:

• Wybrany kandydat będzie otrzymywał miesięczną pensję 7500-8500 zł miesięcznie (brutto),
• Miejsce pracy: Zakład Ochrony Bioróżnorodności IRZiB PAN, Popielno 25, 12-220 Ruciane-Nida,
• Data rozpoczęcia zatrudnienia: listopad/grudzień 2022,
• Czas trwania umowy o pracę: 30 miesięcy.

Wymagania:

1. doktorat w bioinżynierii, biotechnologii, biologii, weterynarii lub dyscyplinach pokrewnych (uzyskany nie wcześniej niż 7 lat przed datą ogłoszenia, dyplom należy uzyskać poza instytucją, w której projekt będzie realizowany);
2. Wiedza z zakresu biochemii, biologii molekularnej, biologii rozrodu ssaków;
3. Doświadczenie potwierdzone osiągnięciami naukowymi w badaniach technik biologii molekularnej;
4. Doświadczenie potwierdzone osiągnięciami naukowymi w zakresie technik cytometrii przepływowej i analiz proteomicznych (SDS-PAGE, 2D PAGE, Western-Blot);
5. Znajomość języka angielskiego na poziomie umożliwiającym łatwą komunikację;
6. Prawo jazdy kat. B i praktyczne umiejętności prowadzenia samochodu;
7. Umiejętność pracy w zespole.

Zainteresowanych kandydatów prosimy o dostarczenie następujących dokumentów:

1. List motywacyjny;
2. CV zawierające wykaz publikacji, prezentacji konferencyjnych i innych nagród;
3. doktorat dyplom lub świadectwo uczestnictwa w studiach w danym momencie;
4. List polecający potwierdzający umiejętności niezbędne do ukończenia projektu;
5. Inne dokumenty, które zdaniem kandydata są ważne przy rozpatrywaniu go na stanowisko.

Zgłoszenia prosimy przesyłać na adres:

prof. Anna Korzekwa, email: a.korzekwa@pan.olsztyn.pl , termin 19 października 2022 do godz. 15:00 Temat wiadomości powinien brzmieć „Call for Post-doc Researcher/OPUS LAP”.

W CV prosimy o umieszczenie klauzuli zgody na przetwarzanie danych osobowych w procesie rekrutacji:

„Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zawartych w dokumentach aplikacyjnych przez Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie, 10-748 Olsztyn, ul. Tuwima 10, w celu przeprowadzenia procesu rekrutacji i opublikowania pełnych wyników konkursu na stronie Instytutu”.

Klauzula informacyjna:

1. Administratorem danych osobowych przetwarzanych w ramach procesu rekrutacji jest Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie, 10-748 Olsztyn, ul. Tuwima 10 tel. 89 523 46 86, e-mail: instytut@pan.olsztyn.pl.
2. Kontakt z inspektorem ochrony danych osobowych możliwy jest pod ww. adresem.
3. Podane dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji aktualnego procesu rekrutacyjnego i przechowywane do czasu jego zakończenia na podstawie wyrażonej zgody (zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a RODO).
4. Przysługuje Ci prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.
5. Masz prawo dostępu do swoich danych osobowych, żądania ich sprostowania lub usunięcia. Zgłoszenie żądania usunięcia danych jest równoznaczne z rezygnacją z udziału w procesie rekrutacyjnym. Ponadto przysługuje Ci prawo żądania ograniczenia przetwarzania w przypadkach określonych w art. 18 RODO.
6. Przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych. Organ ten będzie właściwy do rozpatrzenia reklamacji, o ile prawo do wniesienia reklamacji dotyczy wyłącznie zgodności z prawem przetwarzania danych osobowych, a nie procesu rekrutacji.
7. Twoje dane nie będą profilowane ani udostępniane podmiotom ani państwom trzecim. Odbiorcami danych mogą być instytucje upoważnione na podstawie przepisów prawa.
8. Podanie przez Ciebie danych osobowych nie jest obowiązkowe, ale jest warunkiem koniecznym udziału w procesie rekrutacyjnym. 

źródło: https://pan.olsztyn.pl/2022/09/call-for-a-position-of-a-post-doctoral-researcher-in-an-ncn-project-opus-lap-22/

Po nitce do … nicienia

Od lewej: Karol Mierzejewski, Monika Carrera,
Robert Stryiński, Isabel Medina - kierownik laboratorium

Sushi, albo w wydaniu polskim - tatar z ryby to bardzo dobra i przystawka do kolacji we dwoje, do rodzinnego przyjęcia czy do spotkania biznesowego. Ale uwaga, zanim zamówisz i zjesz, zastanów się - przestrzega mgr Robert Stryiński z Katedry Biochemii na Wydziale Biologii i Biotechnologii.

Mgr Robert Stryiński jest doktorantem na interdyscyplinarnych studiach doktoranckich z zakresu biologii i biotechnologii na Wydziale Biologii i Biotechnologii. Naukowo zajmuje się nicieniem pasożytniczym Anisakis simplex. To pasożyt układu pokarmowego morskich ssaków. Inwazyjne larwy nicienia w swoim złożonym cyklu rozwojowym występują u ryb i głowonogów (to np. ośmiornice i kałamarnice) przez co owoce morza mogą być niebezpieczne dla spożywających je ludzi. Badania naukowe dowodzą, że nicieniem jest zarażonych 80-90% tak dobrze nam znanych śledzi i dorszy. Te smaczne ryby mogą ponadto być nosicielami innych pasożytów, ale poprzestańmy na Anisakis simplex. Wystarczy.

W ostatnich latach służba zdrowia w Japonii, Hiszpanii i we Włoszech odnotowuje coraz liczniejsze przypadki zakażenia człowieka przez nicienie. Dlaczego właśnie tam? Bo tam ryb i owoców morza na surowo spożywa się najwięcej. Także w Polsce słychać o częstszych niż kiedyś zakażeniach nicieniem. Prawdopodobnie odpowiadają za to przychodzące do nas nowe nawyki żywieniowe, czyli coraz częściej pojawiające się na naszych stołach surowe ryby.

Nicienie bytują w układzie pokarmowym swych nosicieli. Wystarczy więc ryby i wypatroszyć i niebezpieczeństwo maleje. Larwy nicieni niszczy także smażenie, gotowanie oraz mrożenie do -20 st. C, więc nawet osobniki zakażone są bezpieczne. Z pozoru.

Po śmierci żywiciela larwy nicieni przechodzą z przewodu pokarmowego do tkanek ryb. Człowiek może się stać przypadkowym żywicielem nicieni. Wywołują one w ludzkim organizmie chorobę –anizakiozę. To chorobą dość rzadko rozpoznawaną. Jak się objawia?

Główne symptomy to nudności, wymioty, silny ból brzucha, biegunka i stany podgorączkowe. Objawy utrzymują się do około 2-3 tygodni – przez okres przebywania żywego pasożyta w przewodzie pokarmowym.

Te objawy to skutek obecności żywych larw pasożyta w układzie pokarmowym człowieka, ale w literaturze medycznej opisywano przypadki ostrych reakcji alergicznych, pokrzywki, napadów astmy, obrzęków naczynioruchowych, a w najgorszych przypadkach wstrząsów anafilaktycznych po spożyciu ryb zawierających larwy nicieni.

- To alergiczne reakcje ludzkiego organizmu na białka nicieni. Niektóre z tych białek są termo stabilne i obróbka termiczna nie zmienia ich właściwości. W związku z tym spożycie zakażonej usmażonej czy ugotowanej ryby też może stać się przyczyną choroby – alergicznej anisakiozy. Tych objawów wielu niedoświadczonych lekarzy nie wiąże z zakażeniem nicieniami. Szukają innych przyczyn, przecz co znalezienie właściwej diagnozy wydłuża się. Z tym się łączy wydłużenie cierpień pacjenta – wyjaśnia mgr Stryiński.

Robert Stryiński bada właśnie te białka. Gdzie? W swojej katedrze pod okiem dr hab. Elżbiety Łopieńskiej-Biernat, prof. UWM z Katedry Biochemii, ale nie tylko tam. Już 4 razy prowadził badania za granicą w Instytucie Badań Morskich w Vigo w Hiszpanii. Dlaczego tam?

- Bo tam pracują najwięksi specjaliści od pasożytów zwierząt morskich i proteomiki – nauki zajmującej się białkami. Mają doskonale wyposażone laboratoria, np. orbitrap - wysokoprzepustowy chromatograf cieczowy sprzężony ze spektrometrem mas i chętnie dzielą się swoją wiedzą nawet z młodymi naukowcami – wyjaśnia Robert Stryiński.

Pierwszy raz trafił do instytutu w Vigo jeszcze na studiach w 2017 r. z programu Erasmus+. Dostał się wtedy pod opiekę dr Moniki Carrera – uznanej ekspertki od badań proteomicznych. Efektem 3-miesiecznego pobytu w Vigo był katalog białek 2 stadiów rozwojowych nicienia i międzynarodowa publikacja na ich temat w czasopiśmie „Journal of Proteomics”.

Drugi raz Robert pojawił się w Vigo już w następnym roku. Też z Erasmusa. Trzeci raz w 2019 roku wspólnie z prof. Łopieńską-Biernat naukowcy z UWM ponownie odwiedzili Hiszpanię. We współpracy z dr Carrerą naukowcy z Kortowa prowadzili dalsze badania nad proteomiką nicienia, w tym nad egzosomami – pęcherzykami zewnątrzkomórkowymi, których nicienie używają do przenoszenia molekuł (m.in. RNA i białek) do organizmu żywiciela i osłabiania odpowiedzi immunologicznej gospodarza na zarażenie. To słabo poznany mechanizm obronny nicieni, dzięki któremu pasożyty maskują swoją obecność przed układem immunologicznym swoich żywicieli. Tym mechanizmem teraz zajmuje się mgr Stryiński. Na początku 2020 r. tuż przed wybuchem pandemii Robert zawitał do Vigo 4. raz. Tym razem z programu PROM Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Pojechał tam z kolegą Karolem Mierzejewski - doktorantem z Katedry Anatomii i Fizjologii Zwierząt na WBiB, z którym prowadzi wspólne badania dotyczące proteomiki. Efektem tego wyjazdu i współpracy był artykuł naukowy w czasopiśmie „Molecular & Cellular Proteomics” oraz rozdział w monografii dotyczący szczegółowego protokołu laboratoryjnego, na którym oparte były analizy proteomiczne nicienia A. simplex, a który teraz może służyć jako wzór dla innych naukowców.

Pandemia COViD zatrzymała Roberta w Kortowie, ale kontaktów z Vigo nie zerwał. Jego dorobek naukowy już został dostrzeżony. Otrzymał za pierwszą swoją pracę naukową nagrodę Polskiego Towarzystwa Parazytologicznego im. Witolda Stefańskiego nadawaną za oryginalną i wyróżniającą się pracę w dziedzinie parazytologii. W ubiegłym roku zaś Europejska Federacja Parazytologów przyznała mu nagrodę Young Scientist Award mającą na celu stymulowanie udziału młodych parazytologów w badaniach, a tym samym przyczynienie się do postępu badań parazytologicznych w Europie.

- Jest to dla mnie bardzo duże wyróżnienie. Te nagrody bardzo mnie cieszą i motywują do dalszej pracy, bo miło być docenianym przez tak ważne gremia. Zagraniczne staże naukowe? Gorąco polecam. Otwierają różne możliwości i rozwijają pod każdym względem. Dzięki nim nie nawiązałbym współpracy z dr Moniką Carrerą i moja naukowa droga mogłaby mieć inny przebieg. Biuro Współpracy Międzynarodowej UWM ma różne propozycje i wyjazdów i dużo pomaga w ich przygotowaniu. Dlatego zachęcam koleżanki i kolegów, aby z jego pomocy korzystali jak najczęściej – zapewnia Robert.

źródło: http://www.uwm.edu.pl/egazeta/po-nitce-do-nicienia

Laureaci konkursu na najlepszy artykuł naukowy

 Dziekan oraz Przewodniczący WRSD

Wydziału Biologii i Biotechnologii

 

ogłaszają, że Konkurs na najlepszy artykuł naukowy napisany przez doktoranta Wydziału Biologii i Biotechnologii w roku akademickim 2021/2022

 

wygrywają ex aequo publikacje naukowe autorstwa

 

 Pani mgr Edyty Rytelewskiej

 pt.: “Chemerin as a modulator of angiogenesis and apoptosis processes in the corpus luteum

of pigs: an in vitro study”

opublikowana w czasopiśmie Biology of Reproduction
(doi: doi.org/10.1093/biolre/ioab126; IF=4.285, MEiN 200 pkt)

 oraz

 Pana mgr. inż. Karola Mierzejewskiego

 pt.: “Transcriptome analysis of porcine endometrium after LPS-induced inflammation: effects of the PPAR-gamma ligands in vitro”

opublikowana w czasopiśmie Biology of Reproduction
(doi: doi.org/ 10.1093/biolre/ioaa200; IF=4.285, MEiN 200 pkt)

 

Komisja Konkursowa przyznaje

Pani mgr Edycie Rytelewskiej oraz Panu mgr. inż. Karolowi Mierzejewskiemu

dofinansowanie w wysokości 3000 PLN, które może być przeznaczone na prowadzenie dalszej działalności naukowej zgodnie z §5 Regulaminu Konkursu Wydziału Biologii
i Biotechnologii na najlepszy artykuł napisany przez doktoranta.

 

Serdecznie gratulujemy!

 

 

                Przewodniczący WRSD WBiB                                          Dziekan WBiB

                      

                         mgr Robert Stryiński                                      prof. dr hab. Iwona Bogacka

Konkurs na stanowisko doktoranta w projekcie NCN OPUS 20

 Konkurs na stanowisko doktoranta w projekcie NCN OPUS 20

 

Nazwa jednostki: Zakład Mechanizmów Działania Hormonów, Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie

 Nazwa stanowiska: Doktorant

 Źródło finansowania: Projekt NCN pt. „Znaczenie kwasów tłuszczowych i ich transporterów w rozwoju łożyska u świni”

 Typ konkursu: OPUS 20

 Opis zadań:

Kandydat będzie uczestniczył w realizacji zadań badawczych zaplanowanych w projekcie, których celem jest: (1) określenie profilu ekspresji oraz komórkowej lokalizacji transporterów kwasów tłuszczowych w błonie śluzowej macicy świni oraz zarodkach/trofoblastach; (2) zidentyfikowanie czynników mogących regulować ekspresję transporterów kwasów tłuszczowych w błonie śluzowej macicy; (3) zbadanie wpływu kwasów tłuszczowych na funkcje komórek trofoblastu oraz (4) określenie ich wpływu na proces angiogenezy; a także (5) zbadanie czy obniżenie dziennej dawki pokarmowej loszek podczas implantacji zarodków wpłynie negatywnie na tworzenie łożyska, w szczególności na transport, wiązanie i metabolizm kwasów tłuszczowych. Prace obejmować będą m.in.: planowanie i wykonywanie eksperymentów, analizy laboratoryjne i statystyczne, interpretację uzyskanych wyników, jak również przygotowywanie prezentacji i komunikatów naukowych, pisanie publikacji naukowych dotyczących prowadzonych badań oraz prezentowanie wyników badań podczas konferencji naukowych. 

Wymagania:

1.      Tytuł zawodowy magistra/magistra inżyniera lub równoważny uzyskany na kierunku biologia, biotechnologia, zootechnika lub pokrewnym

2.      Podstawowa wiedza z zakresu biologii i fizjologii zwierząt;

3.      Znajomość podstaw technik biologii molekularnej (np. Real-time PCR, Western blot) i/lub hodowli komórkowych oraz analiz statystycznych;

4.      Doświadczenie w pracy na tkankach układu rozrodczego samicy świni i/lub liniach komórkowych będzie dodatkowym atutem;

5.      Motywacja do pracy naukowej;

6.      Ogólne kompetencje: umiejętność analitycznego myślenia, dobra organizacja pracy, umiejętność pracy indywidualnej oraz zespołowej, kreatywność;

7.      Dyspozycyjność: gotowość do pracy w terenie przy pobieraniu materiału do badań;

8.      Dobra znajomość języka angielskiego w mowie i piśmie.

Warunki zatrudnienia:

1.      Wybrany Kandydat musi zostać uczestnikiem Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej Nauk Rolniczych współprowadzonej przez IRZBŻ PAN w Olsztynie; harmonogram i zasady rekrutacji są dostępne na stronie IRZBŻ PAN: http://pan.olsztyn.pl/interdyscyplinarna-szkola-doktorska-nauk-rolniczych/rekrutacja-uzupelniajaca-2021/

2.      Planowana data rozpoczęcia pracy w projekcie: 1 listopada 2021 r.

3.      Miejsce pracy: Zakład Mechanizmów Działania Hormonów, IRZBŻ PAN w Olsztynie, ul. Bydgoska 7, 10-243 Olsztyn

4.      Wysokość stypendium: 3000 PLN brutto miesięcznie przez pierwsze dwa lata; w kolejnych latach podwyższenie kwoty stypendium zgodnie z Ustawą 2.0

5.      Maksymalny okres trwania stypendium: 48 miesięcy.

Wymagane dokumenty:

1.      List motywacyjny;

2.      Życiorys (CV), zawierający:

a.       Wykształcenie;

b.      Dorobek naukowy, w tym publikacje naukowe, artykuły popularno-naukowe, komunikaty zjazdowe;

c.       Osiągnięcia wynikające z prowadzenia badań naukowych, stypendia, nagrody, doświadczenie naukowe, warsztaty i szkolenia naukowe oraz udział w projektach badawczych;

d.      Kompetencje do realizacji zadań przewidzianych w projekcie;

3.      Inne dokumenty wyszczególnione w ogłoszeniu opublikowanym na stronie Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej Nauk Rolniczych IRZBŻ PAN (Załącznik nr 1 do Zasad Rekrutacji): http://pan.olsztyn.pl/interdyscyplinarna-szkola-doktorska-nauk-rolniczych/rekrutacja-uzupelniajaca-2021/

 

Termin przyjmowania zgłoszeń: 15 października 2021 r godz. 15:00

 

Forma składania zgłoszeń: osobiście w siedzibie Instytutu lub e-mail lub pocztą; szczegóły:

http://pan.olsztyn.pl/interdyscyplinarna-szkola-doktorska-nauk-rolniczych/rekrutacja-uzupelniajaca-2021/

 

Dodatkowe informacje:

Kierownik projektu i planowany promotor: prof. dr hab. Agnieszka Blitek

Kontakt i dodatkowe informacje: a.blitek@pan.olsztyn.pl

WBiB Science News- cz. 4

Prezentujemy kolejne osiągnięcia naukowe w ramach cyklu postów „WBIB Science News” #wbibsciencenews. Wyniki Zespołu z Katedry Zoologii naszego Wydziału zostały opublikowane w czasopiśmie "Molecular Biology and Evolution".

Mgr Katarzyna Kisielewska - wpływ apelliny na funkcje przysadki świni w czasie cyklu rujowego i wczesnej ciąży

 

Kolejnym laureat projektu #NCNWinners.

WBiB Science News- cz. 3

Prezentujemy kolejne osiągnięcia naukowe w ramach cyklu postów „WBIB Science News” #wbibsciencenews. Wyniki Pani dr hab. Justyny Możejko-Ciesielskiej, prof. UWM z Katedry Mikrobiologii i Mykologii naszego Wydziału zostały opublikowane w czasopiśmie "Microbial Cell Factories".

 

Chemeryna w badaniach Wydziału Biologii i Biotechnologii

Po raz kolejny, w ramach cyklu postów „WBIB Science News” #wbibsciencenews, prezentujemy osiągnięcia naukowe pracowników naszego Wydziału.

Wyniki pracy naukowej Zespołu z Katedry Anatomii i Fizjologii Zwierząt WBiB zostały opublikowane w czasopiśmie "ANIMAL The International Journal of Animal Biosciences". Jesteśmy bardzo dumni, ponieważ to doniesienie naukowe otrzymało wyróżnienie Towarzystwa Biologii Rozrodu za „Najlepszą pracę z zakresu biologii rozrodu” za rok 2020 oraz otrzymało nagrodę za „Najlepszy artykuł naukowy napisany przez doktoranta Wydziału Biologii i Biotechnologii w roku akademickim 2019/2020”.
Zapraszamy do lektury!

WBIB Science News cz. 1.

Pracownicy Wydziału Biologii i Biotechnologii prowadzą ciekawe badania naukowe a uzyskane wyniki publikują w bardzo dobrych czasopismach o zasięgu międzynarodowym. Chcielibyśmy Was informować o tych badaniach w ramach cyklu postów "WBIB Science News". Dzisiaj pierwszy z nich. Zapraszamy do lektury.

Prostoskrzydłe Polski - najnowsze infromacje

Do końca grudnia br. zbieramy dane do kolejnej aktualizacji map na stronie Projektu: https://orthoptera.entomo.pl/index.php/ ... ieszczenia

Dziękujemy Wszystkim za mnóstwo cennych danych! Każdy rekord z podaną lokalizacją trafi do Bazy danych! Trzy sezony zbierania informacji do "Atlasu rozmieszczenia prostoskrzydłych Polski" minęły nie wiadomo kiedy! W następnych latach będziemy kontynuować prace, aby jak najlepiej poznać rozmieszczenie krajowych Orthoptera. Każda obserwacja jest dla nas cenna! Szczególnie mało danych jest z województw: zachodniopomorskiego, pomorskiego, kujawsko-pomorskiego, warmińsko-mazurskiego, podlaskiego i łódzkiego. Nie obędzie się bez eksploracji terenowej w te największe białe plamy, swoiste "terra incognita" w poznaniu prostoskrzydłych Polski. Zapewne bardzo ciekawa fauna tych owadów występuje na często, niedostępnych poligonach wojskowych! Dzięki wielu platformom gromadzenia informacji: Grupy na FB, ornitho.pl, iNaturalist, entomo.pl oraz indywidualnym badaniom twórców Projektu - wydatnie wzrosło poznanie rozmieszczenia tych interesujących owadów. Kilka gatunków jest obecnie w silnej ekspansji terytorialnej: nie tylko długoskrzydlak czy modliszka, ale również nadrzewek południowy, wątlik kropkowany, świerszcz południowy, nakwietnik trębacz, piechotek błotny i pasikonik stożkogłowy. Coraz lepiej poznajemy rozmieszczenie tajemniczych górskich zrówienek Isophya sp., nabocznia bagiennego czy związanego z mrowiskami - mrowiszczaka. Dzięki obserwacjom wielu osób po wielu latach znów stwierdzono występowanie szarańczy wędrownej, czy istnienie populacji tak rzadkich gatunków jak: bezskrzydlak pieszy i trajkotka czerwona. Stwierdzono również, że synantrop cieplarniany jakim jest egzotyczny (pochodzący ze wschodniej Azji) - śpieszek cieplarniany nadal występuje w naszym kraju, choć do niedawna od prawie 60 lat nie było o nim informacji! Kończąc, raz jeszcze dziękujemy za każdą, nawet pojedynczą obserwację!

Pozdrawiam
Przemysła Żurawlew

Rozstrzygnięcie konkursu na najlepszy artykuł naukowy napisany przez doktoranta Wydziału Biologii i Biotechnologii

Dziekan oraz Przewodniczący WRSD Wydziału Biologii i Biotechnologii ogłaszają, że Konkurs na najlepszy artykuł naukowy napisany przez doktoranta Wydziału Biologii i Biotechnologii w roku akademickim 2019/2020 wygrywa publikacja naukowa autorstwa Pani mgr Marleny Gudelskiej pt.: “The expression of chemerin and its receptors (CMKLR1, GPR1, CCRL2) in the porcine uterus during the oestrous cycle and early pregnancy and in trophoblasts and conceptuses” opublikowana w czasopiśmie Animal (doi: 10.1017/S175173112000097X; IF=2.4, MNiSW 200 pkt).

Komisja Konkursowa przyznaje Pani mgr Marlenie Gudelskiej dofinansowanie w wysokości 3000 PLN, które może być przeznaczone na prowadzenie dalszej działalności naukowej zgodnie z §5 Regulaminu Konkursu Wydziału Biologii i Biotechnologii na najlepszy artykuł napisany przez doktoranta.

Serdecznie gratulujemy!
Przewodniczący WRSD WBiB - mgr Robert Stryiński
Dziekan WBiB - prof. dr hab. Iwona Bogacka

Konkurs grantowy ONKOgranty IV

 

Realizując cele Statutowe Fundacji, Zarząd Polskiej Ligi Walki z Rakiem ma zaszczyt ogłosić rozpoczęcie naboru do IV edycji konkursu Onkogranty, w którym poszukujemy nowych, dotychczas nie finansowanych przez inne instytucje projektów eksperckich i edukacyjnych, twórczo nawiązujących do Strategii Walki z Rakiem w Polsce 2015-2024.

Powołanie Onkologicznego Funduszu Grantowego jest efektem naszego przekonania o bogactwie koncepcji i doświadczeń różnych środowisk społecznych oraz instytucji zainteresowanych zmianami w polskim systemie walki z rakiem.

Podstawowym celem Funduszu jest aktywizacja i wsparcie inicjatyw zgłaszanych m.in. przez organizacje pozarządowe, szkoły, instytucje naukowe, zespoły badawcze i przedsiębiorstwa. Wsparcie udzielane będzie w formie grantów przyznawanych w drodze otwartego konkursu. Liczymy, że efektem powołania Funduszu będzie wzmocnienie kapitału intelektualnego poprzez zwiększenie udziału strony społecznej w wysiłkach na rzecz podniesienia skuteczności zwalczania chorób nowotworowych

 

W IV edycji najlepsze projektu zostaną wyłonione w trzech kategoriach:

●     Onkologia w czasach pandemii

●     Onkologia w warunkach domowych

●     Jak poprawić skuteczność profilaktyki pierwotnej i wtórnej? 

Termin zgłaszania projektów upływa 12 października 2020 r.

Wyniki IV edycji Konkursu zostaną ogłoszone do 20 stycznia 2021 r.

 

Zgłoszenia proszę przesyłać na adres e-mail: onkogranty@ligawalkizrakiem.pl.